دو فصلنامه کتاب قیم

دو فصلنامه کتاب قیم

تأملی در معنای عبارت «اضربوهن» در آیه 34 سوره نساء

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
10.30512/kq.2025.21629.3881
چکیده
هدف: آیه 34 سوره نساء  از جمله آیاتی است که نگرش‌های متفاوتی در باره آن توسط فقها و مفسران و سایر قرآن‌پژوهان و در نگرش فمنیستهای مسلمان بازنگری در آن ضروری دانسته ‌شده ‌است. تحقیق حاضر به دنبال ارائه تفسیری جدید و جامع از عبارت «اضربوهن» در آیه 34 سوره نساء است که بتواند شبهات موجود را برطرف کند. از جمله این که تعبیر اضربوهن در معنای زدن زنان به دلیل ترس از نشوز احتمالی خشونت و ظلم است که قبیح دانسته می‌شود.
روش پژوهش: این مقاله به روش توصیفی - تحلیلی تلاش کرده نظریات گوناگون پیرامون معنای عبارت اضربوهن در آیه را احصا و ارزیابی نماید.
یافته‌ها: پنج نظریۀ موضع‌گیری علنی، ضرب فیزیکی در صورت تحقق نشوز، نسخ تدریجی احکام جاهلیت؛ در سختی و تنگنا قرار دادن  و درمان مازوخیسم ارزیابی شده‌ و تبیین گردید و نقدهای متعددی با بهره‌گیری از ادله نقلی و عقلی بر هر یک از این دیدگاه‌ها مطرح شده‌است. در مقاله حاضر روایات مشهور در این موضوع از جمله روایات اسباب نزول، ارزیابی شد. خداوند متعال نظام خانواده را بر معیار سکونت و آرامش و تقوی قرارداده‌است. برخی از دیدگاه های مطرح با این نظام ناهماهنگ به نظر می‌رسد. از این‌رو نگارند‌گان این سطور احتمال حذف به قرینه لفظی و ایجاز و به‌کارگیری صنعت احتباک در آیه مزبور را دقیق‌تر دانسته‌اند.
نتیجه‌گیری: در این آیه، صنعت احتباک -حذف تقابلی- رخ داده و عبارت «فی‌المضاجع» به علت ذکر در جمله قبل، درعبارت «واضربوهن» تکرار نشده‌است و تقدیر آیه چنین‌است: «واهجروهن فی المضاجع واضربوهن فی المضاجع». در آثار لغوی و استعمالات عربی تعدّی ماده ضرب با حرف جرّ «فی»، معنای آن را به حرکت‌کردن از مضجع و ترک‌گفتن آن تغییرمی‌دهد.  معنای «حرکت و ترک ظرف مکانی و زمانی خاص» را آثار لغوی نیز تأیید می‌کنند و اشکالات دیدگاه‌های دیگر را ندارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Critical Examination of the Meaning of 'Idribuhunna' in Verse 34 of Surah Al-Nisa

نویسندگان English

Soheila Pirouzfar 1
sayyedeh fereshteh Mozaffari 2
1 Associate professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Iran.
2 PhD student, Department of Quranic Sciences and Hadith, Faculty of Theology and Islamic Studies, Razavi University, Mashhad, Iran.
چکیده English

The present research seeks to offer a novel and comprehensive interpretation of the term "idribuhunna" (اضربوهن) that resolves the existing ambiguities surrounding it.  Employing a descriptive-analytical approach, this article examines and evaluates various interpretations of the term "idribuhunna" in verse 34 of Surah An-Nisa. Six theories were assessed, including public reprimand, physical striking in cases of nushuz (disobedience), the gradual abrogation of pre-Islamic rulings, and the treatment of masochism. It was determined that these theories are subject to significant criticisms. Furthermore, prominent narrations related to this topic, including those concerning the context of revelation (asbab al-nuzul), were analyzed. The authors suggest that the omission of certain words in the verse is due to linguistic context (qarina lafziyya) and brevity (ijaz), which they consider a more accurate explanation.
The verse employs the rhetorical device of ihtibak (concealment), where the phrase "fi al-madaji'" (in the beds) is not repeated in the clause "wa-idribuhunna" (and strike them) because it was mentioned in the preceding clause. The implied meaning of the verse is "wa-ahjuruhunna fi al-madaji' wa-idribuhunna fi al-madaji'" (avoid them in the beds and move away from them in the beds). The use of the preposition "fi" (in) with the verb "daraba" (to strike) shifts its meaning to "moving away from" or "leaving the bed". Thus, the verse does not advocate physical harm but rather emphasizes emotional and physical distancing as a disciplinary measure.

کلیدواژه‌ها English

Iḥtibāk
Waḍribūhunna
Nushūz
Physical punishment of women
Verse 34 of Surah An-Nisa

  • تاریخ دریافت 24 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 08 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 13 اردیبهشت 1404