دو فصلنامه کتاب قیم

دو فصلنامه کتاب قیم

ارزیابی دیدگاه ونزبرو درباره کارکردهای ساختار «قُلْ» در قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. رایانامه
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.30512/kq.2024.20674.3760
چکیده
هدف: پژوهش حاضر به ارزیابی و نقد دیدگاه جان ونزبرو دربارۀ کارکردهای ساختار «قُلْ» در قرآن می‌پردازد. به‌طور خاص، این مقاله در پی سنجش دقت و اعتبار تحلیل ونزبرو و فرضیۀ او مبنی بر افزونه ویراستی بودن این ساختار در متن قرآن است.
روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی ـ انتقادی انجام شده است. در این راستا، تمامی آیات دربردارندۀ ساختار «قُلْ» استخراج، دسته‌بندی و از منظر ادبی تحلیل شده‌اند تا فرضیات ونزبرو بر اساس شواهد متنی قرآن مورد ارزیابی قرار گیرد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد کارکردهای ساختار «قُلْ» بسیار گسترده‌تر از موارد ذکرشده توسط ونزبرو است و کارکرد اصلی آن، ایجاد فضای گفت‌وگو و پاسخ به سؤال مقدّر است. علاوه بر این، شواهد متنی متعددی از جمله امکان حذف «قُلْ» بدون اخلال در معنا، تکرار آن و جایگاه راهبردی‌اش در آیات، فرضیۀ افزونه بودن این ساختار را رد می‌کند.
نتیجه‌گیری: ساختار «قُلْ» افزونه‌ای ویراستی نیست، بلکه یک ابزار بلاغی و سبکی یکپارچه در قرآن است که کارکردهای متنوعی، به‌ویژه در ایجاد ساختار گفت‌وگومحور، ایفا می‌کند. از این رو، تحلیل ونزبرو در این زمینه ناقص بوده و فرضیۀ او دربارۀ اضافی بودن «قُلْ» با داده‌های متنی قرآن سازگاری ندارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An Evaluation of Wansbrough's View on the Functions of the word 'Qul' in the Quran

نویسندگان English

Mohammad Javad Veradi Esfahani 1
Nehleh Gharavi Naeeni 2
Nosrat Nilsaz 3
1 PhD in Quran and Hadith sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Associate professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده English

According to John Wansbrough, the Quranic text is organized through various literary formulas. He identifies three main structures, with the "apodictic formula" representing a divine command. He considers the imperative verb 'Qul' (Say) the most frequent example of this structure and proposes four functions for it, the most important of which is to introduce phrases that cannot be directly attributed to God. Based on this, Wansbrough suggests that 'Qul' might be a redactional insertion intended to unify the text by replacing prophetic speech with direct divine discourse. Through a descriptive-analytical and critical method, this study examines the forms and functions of the word 'Qul' in the Quran. It demonstrates that its functions are far more numerous and sometimes contrary to Wansbrough's claims. The study identifies its primary function as creating a space for dialogue and responding to implicit questions. Furthermore, by evaluating Wansbrough's view, the paper concludes that his hypothesis about 'Qul', i.e., being an addition, is untenable based on the literary and comparative analysis of the Quranic text.

کلیدواژه‌ها English

Wansbrough
Quranic studies
Literary structures of the Quran
Qul
Textual distortion
Dialogue in the Quran
ـ قرآن کریم.
آلوسی، محمود. (1415). روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم. دار الکتب العلمیة.
ابن عاشور، محمد بن طاهر. (1420). التحریر و التنویر. مؤسسة التاریخ.
ابن عجیبه، احمد بن محمد. (1419). البحر المدید فى تفسیر القرآن المجید. نشر حسن عباس زکی.
ابن هشام، جمال‌الدین. (بی‌تا). مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب. المکتبة العصریة.
ابوحیان، محمد بن یوسف. (1427). البحر المحیط فی‌التفسیر. دار الفکر.
بیضاوی، عبدالله بن عمر. (1418). أنوار التنزیل و أسرار التأویل. دار احیاء التراث العربی.
تفتازانی، مسعود بن عمر. (1434). المطول. دار الکتب العلمیة.
خطیب، عبدالکریم. (1424). التفسیر القرآنی للقرآن. دار الفکر العربی.
خطیب قزوینی، محمد بن عبدالرحمان. (بی‌تا). ایضاح البلاغة. دار الکتب العلمیة.
درویش، محی‌الدین. (1415). اعراب القرآن و بیانه. دار الارشاد.
زحیلی، وهبة بن مصطفى. (1418). التفسیر المنیر فى العقیدة و الشریعة و المنهج. دار الفکر المعاصر.
زرکشی، محمد بن عبدالله. (1410). البرهان فی علوم القرآن‏. دار المعرفة.
زمخشری، محمود. (1407). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. دار الکتاب العربی.
سکاکی، سراج‌الدین یوسف بن ابی‌بکر. (1407). مفتاح العلوم. دار الکتب العلمیة.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر. (بی‌تا). معترک الأقران. دار الفکر العربی.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر. (1421). الإتقان فی علوم القرآن. دار الکتاب العربى.
شوکانی، محمد بن علی. (1414). فتح القدیر. دار ابن کثیر.
طالقانی، سید محمود. (1362). پرتوی از قرآن. شرکت سهامی انتشار.
طباطبایی، سید محمدحسین. (1417). المیزان فی تفسیر القرآن. دفتر انتشارات اسلامی.
طنطاوی، سید محمد. (1997). التفسیر الوسیط للقرآن الکریم. دار نهضة مصر.
فخر رازى، محمد بن عمر. (1420). مفاتیح الغیب. دار احیاء التراث العربی.
فراء، ابوزکریا یحیی بن زیاد. (1980). معانی القرآن. دار المصریة.
فؤاد عبدالباقی، محمد. (1364). المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الکریم. دار الکتب المصریة.
قراملکی، احد فرامرز. (1393). تجلی خدای گفتگو در کاربرد قرآنی «قُل». نشریه پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، 2(2)، 9-23.
قرشی، سید علی اکبر. (1377). تفسیر احسن الحدیث. بنیاد بعثت.
کاشانی، ملافتح‌الله. (1423). زبدة التفاسیر. بنیاد معارف اسلامی.

  • تاریخ دریافت 04 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 28 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1402