فرا بشری بودن علم تفسیر، برداشتی دیگر از روایات نهی از تفسیر به رأی
فرا بشری بودن علم تفسیر، برداشتی دیگر از روایات نهی از تفسیر به رأی

محمدرضا سوادکوهی؛ حامد دژآباد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 شهریور 1401

https://doi.org/10.30512/kq.2022.16941.3140

چکیده
  یکی از دلایلی که بر امکان یا عدم امکان فهم قرآن برای عموم مردم بدان استناد شده است، روایات نهی از تفسیر به رأی است. این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی به دنبال بیان کاستی هایی است که در فرایند استناد به این ...  بیشتر
کاربرد شناسی روایات تقیه با تمرکز بر تحلیل بافت موقعیتی
کاربرد شناسی روایات تقیه با تمرکز بر تحلیل بافت موقعیتی

مرضیه شم آبادی؛ بی بی زینب حسینی؛ علیه رضاداد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 شهریور 1401

https://doi.org/10.30512/kq.2022.17538.3250

چکیده
  تقیه یکی از مهمترین موضوعات در تاریخ حدیث، فقه و کلام شیعه است که همواره مورد توجه عالمان بزرگ اسلامی قرار گرفته است. در تراث حدیثی شیعه روایات متعددی درباره تقیه و ضرورت آن به ویژه از امام صادق (ع) نقل ...  بیشتر
معیار پذیرش اخبار آحاد نزد شهیدثانی
معیار پذیرش اخبار آحاد نزد شهیدثانی

حامد مصطفوی فرد؛ حسن زرنوشه فراهانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 شهریور 1401

https://doi.org/10.30512/kq.2021.16603.3076

چکیده
  شهیدثانی از جمله فقیهانی است که آراء او بسیار بر روی سیر تحولات تاریخ حدیث شیعه تاثیرگذار بوده است. اوج بالندگی علم درایه الحدیث در زمان وی و با نگارش کتابهای سه‌گانه ایشان است. او تنویع رباعی احادیث ...  بیشتر
اعتبارسنجی محتوایی خبر تطیّر‌‌ علی (ع) در هنگامه بیعت طلحه با ایشان
اعتبارسنجی محتوایی خبر تطیّر‌‌ علی (ع) در هنگامه بیعت طلحه با ایشان

البرز محقق گرفمی؛ سید علی دلبری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 شهریور 1401

https://doi.org/10.30512/kq.2021.17006.3153

چکیده
  دریکی از منابع روایی امامیّه دوره میانی خبری یافت میشود که بر تطیّر‌‌ علی (ع) به طلحه در هنگامه بیعت ایشان دلالت دارد. برای اعتبارسنجی محتوای این خبر، موضوع محوری آن یعنی نحس‌انگاری افراد به معیارهای ...  بیشتر
روش اِبْن‌مَغازِلی در گزارش فضائل اهل بیت(ع) در کتاب المناقب
روش اِبْن‌مَغازِلی در گزارش فضائل اهل بیت(ع) در کتاب المناقب

حسن اصغرپور؛ رسول محمدجعفری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 شهریور 1401

https://doi.org/10.30512/kq.2021.16650.3083

چکیده
  از ابتدای قرن دوم تا فرجام قرن پنجم هجری، بیش از 250 کتاب یا رساله درباره فضائل اهل بیت(ع) نگاشته شد. یکی از مهم‌ترین آثار تألیف یافته در این حوزه المناقب اِبْن‌مَغازِلی(483هـ) است. ابوالحسن علی بن محمّد ...  بیشتر
بررسی و تحلیل سبک شناسی آوایی احادیث پیامبر (ص) درنهج الفصاحه با تکیه بر اصوات مجهور و مهموس
بررسی و تحلیل سبک شناسی آوایی احادیث پیامبر (ص) درنهج الفصاحه با تکیه بر اصوات مجهور و مهموس

علیرضا جمالی؛ زهرا خسروی ومکانی؛ محسن پیشوایی علوی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 شهریور 1401

https://doi.org/10.30512/kq.2022.16877.3128

چکیده
  سبک‌ شناسی دانشی فراهنجاری در زبان است که نظام خاص اندیشه ‌های نویسنده یا گوینده و روش شخصی او را در بیان موضوع نشان می‌دهد. این دانش در دهه ‌های اخیر متفاوت از گذشته مورد توجه پژوهش‌ گران قرار گرفته ...  بیشتر
بررسی انتقادی نظریه اخلاقی جنگ عادلانه با تاکید برجنگ روانی رسانه ای از منظر نهج البلاغه
بررسی انتقادی نظریه اخلاقی جنگ عادلانه با تاکید برجنگ روانی رسانه ای از منظر نهج البلاغه

روح الله مروتی؛ رضا علی کرمی؛ محمدرضا ضمیری

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 193-212

https://doi.org/10.30512/kq.2021.16127.3003

چکیده
   نظریه اخلاقی جنگ عادلانه که خاستگاه دینی داشته، ابتدا توسط روحانیان مسیحی به ویژه آگوستین قدیس در کتاب شهر خدا مطرح گشت و سپس از سوی سیاست‌مداران مورد استقبال زیادی قرار گرفت. هدف اصلی این نظریه، ...  بیشتر
رهیافت‌های معرفتی و اخلاقی برای احیای حقیقت اسلام در نامه منسوب به امام صادق (ع)
رهیافت‌های معرفتی و اخلاقی برای احیای حقیقت اسلام در نامه منسوب به امام صادق (ع)

زهرا صرفی؛ فتحیه فتاحی زاده؛ سمیه سروقد مقدم

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 233-253

https://doi.org/10.30512/kq.2021.15905.2975

چکیده
  در میان آثار ارزشمند باقی­مانده از امام صادق (ع)، نامه­ای خطاب به اصحاب در تمامی عصرها وجود دارد که توجه و عمل به آن مورد تأکید امام بوده است. در پژوهش حاضر، این نامه با روش تحلیل محتوا به‌صورت کمی و ...  بیشتر
رهیافتی بر گونه‌شناسی حدیث؛ مطالعه موردی گزاره حدیث‌انگارانه
رهیافتی بر گونه‌شناسی حدیث؛ مطالعه موردی گزاره حدیث‌انگارانه

علی حسن بیگی

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 255-273

https://doi.org/10.30512/kq.2021.16031.2993

چکیده
  اعتبارسنجی حدیث در میان عالمان حدیث از جایگاه مهمی برخوردار است. آنان با کاربست معیارهای نقد سند و متن، می‌کوشند گزاره‌های حدیثی اصیل را از گزاره‌های حدیث­نما تفکیک کنند. به نظر می‌رسد تاکنون توجهی ...  بیشتر
تحلیل محتوای روایات ام سلمه در منابع شیعی
تحلیل محتوای روایات ام سلمه در منابع شیعی

محمد نقی ولایتی؛ سید محمد باقر حجتی؛ مهدی مهریزی

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 275-290

https://doi.org/10.30512/kq.2021.13727.2664

چکیده
  هدف از این پژوهش، تحلیل محتوای روایات ام سلمه در منابع شیعی است که نتیجه آن می تواند، معرف دغدغه های فکری وی در طول شش دهه از تاریخ صدر اسلام باشد. برای وصول به این هدف تمامی روایات وی در منابع شیعی به تعداد ...  بیشتر
روایت «سؤال از مصحف امام علی(علیه السلام)» در بوته نقد
روایت «سؤال از مصحف امام علی(علیه السلام)» در بوته نقد

محسن دیمه کار گراب؛ زهرا خراسانی

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 291-310

https://doi.org/10.30512/kq.2021.15263.2878

چکیده
  مصحف امام علی(ع) با ویژگی‌های منحصر به فرد تفسیری و تنزیلی آن، از دیرباز مورد توجه مفسران و دانشمندان علوم قرآنی بوده است؛ با این وجود در مصادر روایی اهل سنت روایاتی در قالب خطابه و پاسخ به سؤال راوی از ...  بیشتر
امامان شیعه(علیهم السلام) و علم کلام (بر پایه مطالعات حدیثی)
امامان شیعه(علیهم السلام) و علم کلام (بر پایه مطالعات حدیثی)

اسماعیل اثباتی؛ محمدکاظم رحمان ستایش

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 311-330

https://doi.org/10.30512/kq.2021.15239.2876

چکیده
  در برخی از کتابهای شیعیان روایاتی درباره نهی از کلام وجود دارد. این روایات باعث شده گروهی از شیعیان بپندارند که دانش کلام نه تنها سودمند نیست، بلکه این علم از نظر امامان شیعه نکوهیده است. با مطالعه روایات ...  بیشتر
بومی‌سازی مبانی نظری تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف برای تحلیل متون حدیثی
بومی‌سازی مبانی نظری تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف برای تحلیل متون حدیثی

فاطمه آلبوغبیش؛ حمیدرضا بصیری؛ محمدکاظم رحمان ستایش؛ محمدحسین بیات

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 167-191

https://doi.org/10.30512/kq.2021.14319.2741

چکیده
  تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف روشی برای شفاف‌سازیِ ایدئولوژیِ گفتمانِ قدرت، در امور سیاسی ـ اجتماعی است و با استفاده از ابزارهای زبان‌شناسی و توصیفی می‌تواند در بسیاری از علوم از جمله دانش‌های حدیثی ...  بیشتر
بررسی سندی و دلالی روایت علو و ارزیابی استناد به آن در تعامل با غیرمسلمانان
بررسی سندی و دلالی روایت علو و ارزیابی استناد به آن در تعامل با غیرمسلمانان

میثم کهن ترابی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 193-211

https://doi.org/10.30512/kq.2021.14224.2729

چکیده
  چگونگی رفتار و تعامل با غیرمسلمانان همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. این اهمیت در دوران جدید و پس از افزایش تعاملات پیروان ادیان مختلف با یکدیگر مضاعف شده است. یکی از احادیثی که توسط محدثین فریقین ...  بیشتر
واکاوی کاستی‌های ساختاری بر اعتبار تهذیب الأحکام
واکاوی کاستی‌های ساختاری بر اعتبار تهذیب الأحکام

هادی مروی؛ محمد ابراهیم روشن ضمیر

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 213-231

https://doi.org/10.30512/kq.2021.13882.2682

چکیده
  کتاب تهذیب‌الاحکام تألیف شیخ طوسی، سومین کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه است. این موسوعه فقهی با توجه به گستردگی روایات فقهی و به کار گرفتن روش رفع تعارض اخبار، از جایگاه ویژه‌ای نزد اکثر فقیهان و حدیث‌پژوهان ...  بیشتر
بازتعریف مکتب اخباری‌گری
بازتعریف مکتب اخباری‌گری

حامد مصطفوی فرد

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 270-289

https://doi.org/10.30512/kq.2021.13934.2693

چکیده
  محمدامین استرآبادی در اوایل سده یازدهم مکتبی را بنا نهاد و عنوان «اخباری» را برای طرفدارن و هم‌‌فکرانش برگزید و به دلیل وجود گروهی همنام و نیز دارای عقایدی همسان در میان متقدمان، مکتب خود را مکتبی ...  بیشتر
تأملی بر روایت «هَلْ مِنْ‌ ناصِرٍ‌ یَنْصُرُنی»؛ سیر شکل گیری، واکاوی معنا و لفظ
تأملی بر روایت «هَلْ مِنْ‌ ناصِرٍ‌ یَنْصُرُنی»؛ سیر شکل گیری، واکاوی معنا و لفظ

محمدرضا شاهرودی؛ محمد فراهانی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 291-308

https://doi.org/10.30512/kq.2020.15301.2887

چکیده
  بر اساس منابع تاریخی ـ روایی، یکی از پیام­های به­جای­مانده از امام حسین(ع)، «یاری خواستن» از مردمان زمانه خویش است که عالمان اخیر از آن با عبارت «هَلْ مِنْ نَاصِرٍ ینْصُرُنِى‏» یاد کرده­اند. ...  بیشتر
تحلیلی انتقادی بر روایت‌انگاره سر به محمل کوبیدن حضرت زینب(سلام‌الله‌علیها)
تحلیلی انتقادی بر روایت‌انگاره سر به محمل کوبیدن حضرت زینب(سلام‌الله‌علیها)

محسن رفعت

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 309-328

https://doi.org/10.30512/kq.2021.14576.2778

چکیده
  روایت سر به محمل­ کوبیدن حضرت زینب (س) در منابع روایی امامیه با پیشینه ­ای اندک، نقشی مؤثر در مبناسازی عزاداری ویژه ­ای­ در فرهنگ شیعی داشته است. طریحی نگارنده «المنتخب» با نقل از «مُسلم ...  بیشتر
نقد و تحلیل توثیقات رجالی شیخ عباس قمی (ره) در «سفینة البحار»
نقد و تحلیل توثیقات رجالی شیخ عباس قمی (ره) در «سفینة البحار»

عباس حویدر؛ کمال صحرایی اردکانی؛ حمید حمیدیان؛ علی محمد میرجلیلی

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 265-283

https://doi.org/10.30512/kq.2021.10457.2253

چکیده
  از آثار ارزشمند شیخ عباس قمی (ره) کتاب «سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار مع تطبیق النصوص الواردة فیها علی بحار الانوار» است که در هشت جلد به صورت الفبایی نگاشته شده است. ایشان این کتاب را به عنوان ...  بیشتر
روایت «فُقَهَاءُ ذَلِکَ الزَّمَانِ شَرُّ فُقَهَاء تَحْتَ‏ ظِلِ‏ السَّمَاءِ» در ترازوی نقد
روایت «فُقَهَاءُ ذَلِکَ الزَّمَانِ شَرُّ فُقَهَاء تَحْتَ‏ ظِلِ‏ السَّمَاءِ» در ترازوی نقد

سید ابوالقاسم حسینی زیدی؛ سید علی دلبری؛ محسن کبیری راد

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 285-301

https://doi.org/10.30512/kq.2021.13407.2610

چکیده
  در برخی روایات، موضوعاتی مطرح شده که شبهاتی را نسبت به دین مبین اسلام به وجود آورده است. از جمله اینکه فقهای آخرالزمان بدترین فقهاء در زیر آسمان و آغاز کننده فتنه دانسته شده­اند. در نوشتار حاضر به روش ...  بیشتر
تحریر دیدگاه شیخ صدوق در وحدت «مُعاذ بن مسلم» و «مُعاذ بن کثیر»
تحریر دیدگاه شیخ صدوق در وحدت «مُعاذ بن مسلم» و «مُعاذ بن کثیر»

معصومه طاهریان قادی؛ سید محسن موسوی؛ سید علی اکبر ربیع نتاج؛ مهدی تقی زاده طبری

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 261-279

https://doi.org/10.30512/kq.2021.12788.2518

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.14.9 یکی از موانع شناسایی هویت راویان در بررسی­های سندی، عناوین متعدد راوی در قالب کنیه، لقب و اسم و نیز اشتراک یک اسم بر مصادیق مختلف است. در همین رابطه شیخ صدوق مدعی است ...  بیشتر
نقش شیخ مفید و سید مرتضی در تنقیح مبانی فکری تشیّع
نقش شیخ مفید و سید مرتضی در تنقیح مبانی فکری تشیّع

حامد مصطفوی فرد؛ احمد شه گلی

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 281-299

https://doi.org/10.30512/kq.2021.12961.2533

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.15.0 مبانی فقهی و کلامی تشیع تا آغاز غیبت کبری، هنوز به صورت کامل ساخت نیافته بود. ازاین­رو، در عرصه فقه، شاهد فقاهتی مبتنی بر افکار اهل سنت و متمایل به رأی و قیاس هستیم. ...  بیشتر
ارزیابی دیدگاه آیت اللّه صدر کاظمینی در شناخت مؤلّف «فقه الرضا» و اعتبار اثر در استنباط فقهی
ارزیابی دیدگاه آیت اللّه صدر کاظمینی در شناخت مؤلّف «فقه الرضا» و اعتبار اثر در استنباط فقهی

محمدرضا منوچهری نایینی؛ محمد حکیم

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 301-318

https://doi.org/10.30512/kq.2021.11707.2388

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.16.1 شناخت مؤلّف و میزان اعتبار روایات کتاب «فقه الرضا» در اجتهاد شیعی، از دیرباز دیدگاه­های گوناگون و متفاوتی را در دانش­های فقه و حدیث امامیه پدید آورده است. در ...  بیشتر
وجود یا عدم وجود متواتر لفظی در میراث حدیثی
وجود یا عدم وجود متواتر لفظی در میراث حدیثی

مصطفی عباسی مقدم؛ قاسم بستانی؛ پرویز رستگار جزی؛ نصره باجی

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 319-335

https://doi.org/10.30512/kq.2021.12869.2526

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.17.2 حدیث «متواتر» یکی از انواع معتبر حدیث است که از اهمیت به‌سزایی برخوردار است و به دو قسم لفظی و معنوی تقسیم می­شود. درباره وجود متواتر معنوی هیچ تردیدی وجود ندارد ...  بیشتر
سند و إسناد در کتب حدیثی شیعه در سه قرن اول هجری
سند و إسناد در کتب حدیثی شیعه در سه قرن اول هجری

کمال صحرائی اردکانی؛ علی محمد میرجلیلی؛ علی اکبر حاضری جیقه

دوره 10، شماره 22 ، فروردین 1399، ، صفحه 235-258

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.22.11.4 یکی از ابزارهای صیانت حدیث از جعل و دروغ، تدقیق در سند روایات است تا افزون بر آن، به شبهه‌افکنی مخالفان مبنی بر عدم اهتمام شیعه به سند و إسناد تا قرن چهارم و پنجم، پاسخ ...  بیشتر