بازنمایی مؤلفه‌های فرهنگ عمومی در سور مکی و مدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران. رایانامه: r.kazemi502@gmail.com

2 استادیار، گروه فرهنگ و دولت، دانشکده معارف اسلامی فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران. رایانامه: s.m.emamy@isu.ac.ir

3 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران. رایانامه: bahar-p@alzahra.ac.ir

10.30512/kq.2024.20627.3750

چکیده

هدف: فرهنگ عمومی به عنوان پذیره‌های جمعی شیوع یافته، مهمترین سطح زندگی فرهنگی محسوب می‌شود. دلیل این ادعا، گستردگی و جامعیت و تنوع ابعاد زندگی در تاریخ و جغرافیاهای مختلف است. با در نظر گرفتن مفهومی عام و عینی از این مهم، قرآن در دو بافت مکی و مدنی توصیف‌گر فرهنگ به معنای مجموعه باورها، ارزش‌ها و رفتارهای پذیرفته‌شده در فضای جاهلیت و فرهنگ هدایت نبوی و مبیّن وجوه تفاوت آن‌هاست؛ زیرا تغییر و تحول جامعه و گذار آن از وضعیت جاهلیت به وضعیت مطلوب و هدایت­محور، همواره دغدغه نظام تربیتی و فرهنگ حاکم بر قرآن بوده است. پژوهش حاضر در صدد است با هدف احصاء دلالت‌های فرهنگی در سور مکی و مدنی، به تبیین فرهنگ عمومی در قرآن کریم بپردازد.
روش پژوهش: نظر به هدف و رویکرد نوشتار حاضر، روش منتخب در این پژوهش، روش توصیفی ـ تحلیلی با تکیه بر رویکرد استنطاقی شهید صدر بوده است.
یافته‌ها: قرآن همواره می­تواند زمینه فرهنگ‌سازی در میان اقوام مختلف عرب یا غیر عرب را داشته باشد؛ زیرا قرآن کریم مجموعه­ای از کنش­ها و واکنش­های مثبت یا منفی اقوام مختلف در مورد باورها، ارزش­ها و هنجارها و یا سنت­ها را در خود جمع کرده و به تأیید یا رد آن‌ها پرداخته است. فرهنگ عمومی در قرآن، نوعی فرهنگ دینی است­ که مجموعه­ای از باورها، ارزش­ها، هنجارها، سنت­ها، آداب و رسوم و سبکهای زندگی اقوام مختلف را معرفی کرده است؛ ولی هر کدام از آن‌ها که مورد تأیید دین مبین اسلام بوده است، پذیرفته و بقیه را رد کرده است.
نتیجه‌گیری: لازمه­ فهم فرهنگ حاکم و مطرح در آموزه‌های قرآنی، تقسیم آیات به دو بخش مجزای مکی و مدنی است که در دو بعد شناختی‌ـ فکری و رفتاری قابل تبیین و بررسی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Representation of the components of public culture in Meccan and Medinan Surahs

نویسندگان [English]

  • najmeh kazemi 1
  • Seyed Majid Imami 2
  • parvin baharzade 3
1 PhD, Department of Quranic Sciences and Hadith, Faculty of Theology, Al-Zahra University, Tehran, Iran. Email: r.kazemi502@gmail.com
2 Assistant Professor, Department of Culture and Government, Faculty of Islamic Culture and Communications, Imam Sadiq University, Tehran, Iran. Email: s.m.emamy@isu.ac.ir
3 Associate Professor, Department of Quranic Sciences and Hadith, Faculty of Theology, Al-Zahra University, Tehran, Iran. Email: bahar-p@alzahra.ac.ir
چکیده [English]

Public culture, as collective and widespread beliefs, is considered the most significant level of cultural life. The reason for this claim lies in its breadth, comprehensiveness, and the diversity of life dimensions throughout history and geography. With a general and objective conceptualization of this topic, the Quran describes culture in both Meccan and Medinan contexts, addressing the collective beliefs, values, and accepted behaviors in the pre-Islamic era (Jahiliyyah) and the prophetic guiding culture, while highlighting their differences. This is crucial because the transformation of society from the state of Jahiliyyah to an ideal and guided state has always been a concern for the educational system and the prevailing culture within the Quran. The present study aims to elucidate public culture in the Holy Quran by identifying cultural implications in Meccan and Medinan surahs.
Given the aim and approach of this study, the selected method is a descriptive-analytical approach, relying on the interpretive methodology of Martyr Sadr. This method aids in a deep analysis of Quranic texts and extracting their cultural implications.
The Quran can always provide a foundation for cultural formation among various Arab or non-Arab communities; it encompasses a collection of positive or negative actions and reactions from different peoples towards beliefs, values, norms, or traditions, affirming or rejecting them. Public culture in the Quran represents a religious culture that introduces a set of beliefs, values, norms, traditions, customs, and lifestyles of different communities; however, those that are endorsed by the Islamic faith are accepted, while others are rejected.
Understanding the prevailing culture in Quranic teachings necessitates dividing the verses into two distinct sections: Meccan and Medinan. This division allows for a more precise explanation and examination of cultural implications in both cognitive-thought and behavioral dimensions. Such categorization helps in better understanding the influences of each section on the Muslim community

کلیدواژه‌ها [English]

  • Public culture
  • Meccan Surahs
  • Medinan Surahs
  • land
  • village
  • town