اسلوب‌های ردیه (پندارشکنی) در قرآن کریم
اسلوب‌های ردیه (پندارشکنی) در قرآن کریم

محسن نیل فروش زاده؛ مهدی مطیع؛ محمدرضا حاجی اسماعیلی

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 7-28

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.15590.2932

چکیده
  باور و پندار و تصور، حاصل فعالیت ذهن انسان در برخورد با مسائل و رویدادهای پیرامون آن بوده و تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله، محیط، آداب ‌و رسوم، اخبار گذشتگان می‌باشد. این برداشت فکری می‌تواند صحیح و ...  بیشتر
گسترۀ دلالت واژگان عام و مطلق قرآن کریم (با تاکید بر دیدگاه نسبیّت اطلاقات و عمومات قرآنی در چهارچوب سیاق و فضای نزول)
گسترۀ دلالت واژگان عام و مطلق قرآن کریم (با تاکید بر دیدگاه نسبیّت اطلاقات و عمومات قرآنی در چهارچوب سیاق و فضای نزول)

حامد شریفی نسب؛ عبدالهادی فقهی زاده

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 87-107

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2022.14255.2732

چکیده
  کاربرد فراوان الفاظ عام و مطلق در آیات قرآن کریم، بیانگر ضرورت توجه به این واژگان در تفسیر آیات قرآن کریم است. این مسئله که دایره و گسترۀ شمولیّت این واژگان چه اندازه است و آیا دلالت این واژگان صرفاً مبتنی ...  بیشتر
شیوه موسی (ع) در مدیریت روانی ناسازگاری‌های بنی‌اسرائیل و فرعون بر اساس مفهوم «دفاع روانی»
شیوه موسی (ع) در مدیریت روانی ناسازگاری‌های بنی‌اسرائیل و فرعون بر اساس مفهوم «دفاع روانی»

حسین هاشم نژاد؛ جعفر گل محمدی؛ زهرا علیمرادی

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 109-132

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.14569.2796

چکیده
  پژوهش حاضر رفتار موسی (ع) نسبت به رفتارهای ناسازگار بنی‌اسرائیل و فرعون را تحلیل می‌کند. اینکه «راهکارهای موسی (ع) برای مدیریت روانی جامعه‌، نسبت به ناسازگاری‌هایی که با مفهوم دفاع روانی قابل تحلیل‌اند، ...  بیشتر
مطالعه تطبیقی رابطه دین و سیاست در اندیشه قرآنی سیاسی علامه طباطبایی و سید قطب
مطالعه تطبیقی رابطه دین و سیاست در اندیشه قرآنی سیاسی علامه طباطبایی و سید قطب

علی محمد میرجلیلی؛ احمد زارع زردینی؛ عباس زارع بیدکی

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 151-171

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2022.13771.2668

چکیده
  یکی از نکات مهم در حوزه مباحث سیاسی و اجـتماعی، بررسی رابطه‌ بین «دین» و «سیاست» است و در این باره، نظرات گوناگونی از تباین تا تلازم مطرح شده است. نوع تعریف از دین و تحدید و توسعه دامنه دخالت ...  بیشتر
مبانی ناسخ و منسوخ و روش های نقد نسخ در تفسیر القرآن العظیم ابن‌کثیر
مبانی ناسخ و منسوخ و روش های نقد نسخ در تفسیر القرآن العظیم ابن‌کثیر

امیر احمد نژاد؛ محمد دودونگه

دوره 12، شماره 26 ، فروردین 1401، ، صفحه 173-191

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2022.13664.2654

چکیده
  نسخ از جمله مسائل مهم در علوم قرآنی و تفسیر است که همواره دانشمندان اسلامی به آن توجه نشان داده‌اند. قریب به اتفاق دانشمندان با وجود اختلاف‌نظر در تعداد و نوع آیات ناسخ و منسوخ اصل وجود نسخ را پذیرفته‌اند. ...  بیشتر
تبیین کنش‌های دوگانه‌نمای شخصیت‌های سالم قرآنی و مقایسه آن با کنش‌های ناشی از «نقاب» در روان‌شناسی
تبیین کنش‌های دوگانه‌نمای شخصیت‌های سالم قرآنی و مقایسه آن با کنش‌های ناشی از «نقاب» در روان‌شناسی

مهرناز باشی زاده مقدم؛ زهرا علیمرادی؛ حمید رفیعی هنر

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 7-26

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.14638.2792

چکیده
  انبیاء و صالحان به عنوان مربیان معرفی شده در قرآن، گاه به ضرورتو با هدف تبیین معارف دینی یا آموزش نکات اخلاقی و تربیتی از بروز عقیده‌ حقیقی و شخصیت فردی خود، خودداری نموده‌‌ و نقشی متفاوت ارائه نموده‌اند. ...  بیشتر
راهبردهای جهانی‌سازی اسلام با تأکید بر آیه 123 سوره برائت
راهبردهای جهانی‌سازی اسلام با تأکید بر آیه 123 سوره برائت

محسن فریادرس؛ علی حاجی خانی؛ محمدصادق یوسفی مقدم

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 27-45

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.14822.2815

چکیده
  در نصوص اسلامی، سنت‌های زیادی برای ایجاد و استمرار نظامات اجتماعی ارائه شده که مهم‌ترین آن‌ها، اسلامی‌شدن جهان و پیروزی اندیشه و ارزش‌های ناب الهی بر هر نوع تفکر التقاطی، انحرافی و مادی است. آیه 123 ...  بیشتر
نقدی بر معنای مشهور «کلاّ» در قرآن
نقدی بر معنای مشهور «کلاّ» در قرآن

مدینه امانی؛ سید محمود طیب حسینی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 47-63

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.14269.2734

چکیده
  یکی از واژگان پربسامد در قرآن کریم، واژه «کلّا» است که 33 بار در 15 سوره آمده است. دیدگاه مشهور در تفسیر این واژه، به‌ویژه در دوره معاصر، این است که «کلّا» به معنای ردع و منع جمله قبل است، اما ...  بیشتر
مراد عینی آیات وعید بنی اسرائیل در سوره مبارکه اسراء از رهگذر قرآن، حدیث و تاریخ
مراد عینی آیات وعید بنی اسرائیل در سوره مبارکه اسراء از رهگذر قرآن، حدیث و تاریخ

علی رضایی کهنمویی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 65-84

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.14327.2744

چکیده
  آیاتی از سوره مبارکه اسراء، از وعید الهی در خصوص دو افساد بنی‌اسرائیل و به‌تبع آن دو عقوبت ایشان سخن گفته‌اند. مقاله حاضر درصدد است به شیوه توصیفی تحلیلی و با استناد به دلایل و شواهد قرآنی، حدیثی و تاریخی، ...  بیشتر
بررسی اِسناد حسنات و سیئات به خدا و انسان در آیات 78 و 79 سوره نساء در اندیشه ابن تیمیه و علامه طباطبایی
بررسی اِسناد حسنات و سیئات به خدا و انسان در آیات 78 و 79 سوره نساء در اندیشه ابن تیمیه و علامه طباطبایی

حسن رضایی هفتادر؛ محمدعلی اسماعیلی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 105-122

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.13890.2684

چکیده
  اسناد حسنات و سیئات به خدا و انسان همواره مورد اهتمام فرهنگ قرآن بوده است و اندیشه‌ورانی نظیر مفسران، متکلمان، فیلسوفان و عارفان آن را کانون بررسی قرار داده­اند. در این میان، در آیه 78 سوره نساء، حسنات ...  بیشتر
واکاوی ساختار «وَدَّ» و «لَو» در قرآن و بررسی چگونگی ترجمه آن در ترجمه های فارسی قرآن
واکاوی ساختار «وَدَّ» و «لَو» در قرآن و بررسی چگونگی ترجمه آن در ترجمه های فارسی قرآن

رسول محمدجعفری؛ حسین محققی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 123-145

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.13642.2651

چکیده
  یکی از خدمات مهمی که قرآن پژوهان از دیرباز و به‌ویژه، در دوره معاصر در آستانه قرآن ارائه کرده‌اند، سعی بر ترجمه‌ آیات قرآن جهت فهم همگانی است. به رغم همه این تلاش­ها، گاه به دلیل کم‌توجّهی به قواعد ...  بیشتر
توصیف و تحلیل نظریات قرآنی نظیره زینالدین در مسئله حجاب
توصیف و تحلیل نظریات قرآنی نظیره زینالدین در مسئله حجاب

مهرداد عباسی؛ عاطفه زرسازان؛ علی اسودی؛ مریم قیدر

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 147-166

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.13577.2643

چکیده
  کتاب السفور و الحجاب به قلم نظیره زین‌الدین، بانوی تجددگرای عرب و از شیعیان دروزی لبنان، در 1928 انتشار یافت. اشتمال این کتاب بر بحث‌های دینی و قرآنی موجب تمایز آن از برخی آثار مشابهِ آن دوره شده و این ...  بیشتر
بررسی ادله قرآنی سریان ادراک در هستی با تمرکز بر آیات تسبیح و شهادت
بررسی ادله قرآنی سریان ادراک در هستی با تمرکز بر آیات تسبیح و شهادت

محمد علی محیطی اردکان

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 63-83

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.13255.2582

چکیده
  یکی از حقایقی که ذهن بسیاری از اندیشمندان را به خود مشغول کرده، شعور همگانی موجودات است، موضوعی که ظواهر آیات قرآن کریم گواه آن است. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که آیات تسبیح و شهادت چگونه بر سریان ادراک ...  بیشتر
کارآمدی دانش ریشه‌شناسی در تبیین غرض دانش وجوه و نظائر (مطالعه موردی واژگان حق و قسط)
کارآمدی دانش ریشه‌شناسی در تبیین غرض دانش وجوه و نظائر (مطالعه موردی واژگان حق و قسط)

بی بی زینب حسینی؛ علیه رضاداد؛ محمدعلی کاظمی تبار

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 85-106

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2020.13573.2641

چکیده
  دانش وجوه و نظائر، یکی از کهن­ترین دانش­های تفسیری است. پژوهشگران در تبیین غرض و فایده این علم و نیز، در ارائه تعریفی جامع و مانع از آن، اختلاف نظر جدّی دارند. در کتب وجوه و نظائر، روشن نیست که واژگان ...  بیشتر
قضا و قدر خدا و نقش انسان در سرنوشت از منظر قرآن و برهان
قضا و قدر خدا و نقش انسان در سرنوشت از منظر قرآن و برهان

محمدباقر سعیدی روشن

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 107-127

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2020.1920

چکیده
  قضا و قدر از مبادی فعل خدا و از مسائل اساسی الهیات قرآن است. تبیین صحیح قضا و قدر الهی و نقش انسان در جهان و سرنوشت خود اهمیت به سزایی در اندیشه و کُنش توحیدی دارد. هدف این پژوهش، بررسی چیستی قضا و قدر خدا ...  بیشتر
واکاوی اعجاز ادبی تکرار و کارکردهای آن در سوره یوسف (ع)
واکاوی اعجاز ادبی تکرار و کارکردهای آن در سوره یوسف (ع)

فاطمه دست رنج؛ مهیار خانی مقدم؛ مجید زیدی جودکی

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 129-147

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.13474.2620

چکیده
  «تکرار» کارکردهای مختلفی در متون ادبی دارد. اگرچه این شیوه را در بیشتر سوره­های قرآن کریم می­توان جُست، اما سوره یوسف یکی از بهترین نمونه­های آن است.با وجود انحصار بیان داستان حضرت یوسف (ع) ...  بیشتر
کارکردهای فنی محسنات معنوی در قرآن کریم
کارکردهای فنی محسنات معنوی در قرآن کریم

بهمن هادیلو؛ مجتبی محمدی مزرعه شاهی

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 227-244

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2020.11956.2418

چکیده
  محسنات معنوی یکی از شیوه­های بیانی است که قرآن کریم در بیان فحوا و اهداف خود به وفور از آن بهره جسته است. اهمیت محسنات معنوی به اندازه­ای است که بدون درک صحیح و شناخت اهداف آن، فهم و تفسیر برخی آیات ...  بیشتر
معناشناسی واژه «فتح» با تأکید بر سوره «الفتح»
معناشناسی واژه «فتح» با تأکید بر سوره «الفتح»

فریده محمدزاده؛ عاطفه زرسازان؛ مجید معارف؛ نسیم عربی

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 7-25

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.12421.2473

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.1.6 تحلیل معنایی واژگان متن از راه دستیابی به دقایق معنا صورت می­گیرد. این نگاه در قرآن به دلیل نقش آن در تأمین سعادت بشر اهمیت می­یابد. واژه «فتح» 12 بار در قرآن آمده­ ...  بیشتر
تحلیل تفسیرگونه قاعده «تعلیق الحُکم علی الوصف مُشعر بالعلّیّه» از منظر آیت الله جوادی آملی (مفهوم شناسی، گونه شناسی و کارکردها)
تحلیل تفسیرگونه قاعده «تعلیق الحُکم علی الوصف مُشعر بالعلّیّه» از منظر آیت الله جوادی آملی (مفهوم شناسی، گونه شناسی و کارکردها)

مجید زارعی؛ حامد دژآباد

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 27-46

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.12499.2488

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.2.7 یکی از موضوعات مهم و پرکاربرد علم اصول که در تفسیر و علوم قرآنی کاربست به‌سزایی دارد، مباحث الفاظ است. به­رغم اهمیت بسیار زیاد این مباحث، موضوعات زیرمجموعه این عنوان ...  بیشتر
معناشناسی «وجوه و نظائر» و چگونگی معادل یابی آن در فرایند ترجمه حداد عادل از قرآن کریم
معناشناسی «وجوه و نظائر» و چگونگی معادل یابی آن در فرایند ترجمه حداد عادل از قرآن کریم

محمدحسن امرائی؛ یحیی معروف

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 47-67

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.11718.2391

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.3.8 دانش «وجوه و نظائر» به بررسی دلالت­های متعدد واژگان در بافت کلام وحیانی قرآن کریم می­پردازد و نشان­ می­دهد که این کتاب عظیم، دارای لایه­های مختلف معنایی ...  بیشتر
ارتباط خلیفة اللهی انسان با عصمت انبیاء و اولیاء (ع) از منظر مفسران فریقین
ارتباط خلیفة اللهی انسان با عصمت انبیاء و اولیاء (ع) از منظر مفسران فریقین

سید محمد علی میربلوکی؛ حسین ابویی؛ محمدحسین برومند؛ جواد پورروستائی اردکانی

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 69-87

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.12340.2468

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.4.9 خلافت الهی انسان از منظر فریقین در سه حوزه اصلی بحث ‌برانگیز بوده است که عبارت‌اند از: 1. منظور از خلیفه و مستخلفٌ‌­عنه، 2. مصداق یا مصادیق خلیفه، 3.­ شئون مختلف خلیفه. ...  بیشتر
حرف «کاف» خطاب در اسماء اشاره و مطابقت آن با مخاطب در قرآن
حرف «کاف» خطاب در اسماء اشاره و مطابقت آن با مخاطب در قرآن

خدیجه مسرور؛ عباس مصلایی پور

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 105-122

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.13373.2606

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.6.1 یکی از مباحث قرآنی که از دیرباز مورد توجه ادیبان و مفسران بوده، بحث خطاب است. قرآن به عنوان کلام باری تعالی برای هدایت بشر در جهت اثرگذاری بیشتر، از خطاب به ‌صورت گسترده ...  بیشتر
معناشناسی توصیفی واژه تکامد «مذبذب» و آسیب‌شناسی ترجمه آن
معناشناسی توصیفی واژه تکامد «مذبذب» و آسیب‌شناسی ترجمه آن

صدیقه افتاده؛ عباس همامی

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 123-143

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.12826.2524

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.7.2 شناخت و فهم معنای قرآن کریم در گرو فهم واژه­ها و مفاهیمی است که همچون دانه­های زنجیر به ­هم پیوسته­اند. واژه­هایی در قرآن وجود دارند که تنها یک­بار استعمال ...  بیشتر
تصویرسازی استعاره در دعاهای قرآنی
تصویرسازی استعاره در دعاهای قرآنی

حسین مهتدی

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 165-184

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2021.11128.2306

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.9.4 استعاره، هنری بیانی است که در آن دو امر متفاوت کنار هم می‌نشیند و موجب وحدت میان اضداد می‌شود. این شیوه بیانی از دو چیز، تعبیری تازه ارائه می‌دهد که شنونده یا خواننده ...  بیشتر
بررسی و نقد تبیین معانی تضمین نحوی توسط ابن‌ عاشور و مشهدی قمی
بررسی و نقد تبیین معانی تضمین نحوی توسط ابن‌ عاشور و مشهدی قمی

محمد علی حاجعلی پور؛ سید محمد میرحسینی

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 185-202

http://dx.doi.org/10.30512/kq.2020.1836

چکیده
  DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.10.5 تضمین نحوی یکی از صنایع مهم ادبی است که شناخت و تمیز آن از صنایع بلاغی دیگر و همچنین کاربست دقیق آن، می‌تواند در انتقال بهتر معانی آیات کمک کند. علمای تفسیر معتقدند که ...  بیشتر