نگرشی به فراز و فرود کارنامه حدیث نگاری شیخ صدوق

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دیار دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

 شیخ صدوق (381ق)، شخصیّت نامدار حدیثی شیعه، در سده چهارم هجری است. او که در شیعه، به عنوان رئیس المحدّثین شناخته می‌شود، از اخباریان متقدّمی است که در عرصه حدیث، به شکل گسترده‌ای وارد شده و ضمن گزارش حجم عظیمی از روایات فریقین - به ویژه روایات شیعه – اغلب، به بررسی محقّقانه و عالمانه آنها پرداخته و ضمن برنمودن نقاط قوّت و ضعف احادیث و اخبار، به شرح و تبیین آنها در زمینه‌ای گسترده و ذیل موضوعاتی متنوّع مبادرت ورزیده است. در این رویکرد، موضع شیخ صدوق به مواضع اصول گرایان شیعه نزدیک است. با وجود این، او در جایگاه‌هایی از آثار خود، از این امور مهم غافل مانده و با روایات برخوردی سطحی کرده است. بنابراین، کارنامة علمی شیخ صدوق در عرصه تعامل با احادیث، یکنواخت نیست؛ بلکه فراز و فرود دارد. فراز کارنامه او مزایای بسیاری دارد که طیف وسیعی از مسائل مرتبط با حدیث مانند: رجال، جرح و تعدیل، درایه و فقه الحدیث، تفسیر و تأویل احادیث را شامل می‌گردد و رویکرد شیخ صدوق به این مسائل، ایجابی توأم با اهتمام و توجّه است. از سوی دیگر، فرود کارنامه صدوق است که آن نیز عموماً با همین مسائل مرتبط است، لیکن با کمیّت کمتر و طیف محدودتر؛ و رویکرد شیخ صدوق به آن، سلبیِ توأم با عدم اهتمام و توجّه است. در این رویکرد، موضع او به مواضع اخباریان - به خصوص اخباریان متأخّر شیعه - نزدیک می‌شود.
 
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A View on Differences in Shikh al-Sadouq's Writing Hadith

نویسنده [English]

  • Mahdi Jalali
Assistant Professor at Ferdousi University of Mashad.
چکیده [English]

Shaikh al-Sadouq, a great Shiite figure in Hadith, was born in 4th century. While prominent in shiism as the head of transmitters, he is considered as an early transmitter who has narrated a great mass of Hadiths and has studying them deliberately. He is who that has made the hadiths explained and has ascertained the facets of traditions in terms of being firm or weak. Sadouq is also a transmitter who has categorized the hadiths in different types. In these aspects the work of Sadouq can be considered as osoulioon of Shiite scholars who has been of great subtlety in their works. Nevertheless sheikh al-Sadouq in part of his works has a different attitude. Indeed he has not been of this kind of subtlety in all of his works. Therefore it can be said that Sadouq was not the same in his works and sometimes he is not so deep in presenting the subjects. The present essay tries to prove that Sadouq's deep deliberation is to be found in subjects related to Hadith as Rijal, rejection and modifying the hadith (Jarh and Tadil), understanding and comprehension of Hadith (fiqh al-Hadith), interpretation and hermeneutics of Hadith. The attitude of Sadouq in these fields is a positive one and with contemplation and concentration. This is while sadouq's low quality of works is dealing with these same fields but he is not as deep as he was in former parts. It can be said that he is less accurate and deliberately. It is said that he is here more as Akhbaarioon (the transmitters who pay attention to the exterior form of hadiths), in particular those resent Akhbarioon.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hadith
  • Shaikh al-Sadouq
  • Akhbarioon
  • Hadith writing project