گونه‌شناسی کارکرد سیاق در رفع ابهام از ظاهر آیات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه قم

2 دانشجوی دکتری دانشکده اصول‌الدین قم

چکیده

سیاق، به عنوان چارچوب و فضایی که پیام الهی در آن صورت یافته، در رفع ابهام از ظاهر آیات، کارکرد اساسی دارد. کارکرد سیاق، بر اصول بنیادی وحدت پیکر و عدم تعارض آیات قرآن استوار است. در صورت فراهم بودن شرایط کارکرد (وحدت موضوع و وحدت جهت موضوع)، قرینه‌های متّصل و منفصل کلام بستر ظهور سیاق قرار می‌گیرند. با ظهور ابهام در کلام، یا قرینه‌ای دالِّ بر رفع آن وجود دارد و یا ندارد. در صورت وجود، یا متّصل است و یا منفصل. متّصل یا درونی است و یا بیرونی. درونی یا لفظی است و یا لُبّی. و بیرونی یا قبل از کلام قرار دارد و یا بعد از آن. منفصل یا در همان سوره است و یا در سُوَر دیگر. با این مبنا در مقالة حاضر، پس از بیان دو اصل بنیادی وحدت پیکر و عدم تعارض آیات، به تبیین قرائن کلام پرداخته و با این مبانی تعریف سیاق ارائه گردیده است. سپس، شرایط کارکرد سیاق را معرّفی و محدودة کارکرد آن را با طرحی نوین، در پنج گونه به بحث و بررسی نشسته‌ایم:
 1- قرینة پیوسته، مؤیّد معنای ظاهر؛ 2- قرینة پیوسته، خلاف معنای ظاهر؛ 3- قرینة گسسته، مؤیّد معنای ظاهر؛ 4- قرینة گسسته، خلاف معنای ظاهر؛ 5- عدم وجود قرینه.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study on Types of Function of Context in Removing Ambiguity from Quranic Verses

نویسندگان [English]

  • Vali Allah Naghipoor 1
  • Reza Hajkhalili 2
1 Assistant Professor at Qom University.
2 Ph. D Student at Osul al-Din University of Qom.
چکیده [English]

Siāq (context) – the framework and space in which the divine message has emerged – has a fundamental function in removing ambiguity from Quranic verses. The function of siāq is based on the fundamental principles of unity in form and lack of contradiction in Quranic verses. If the conditions for this function – unity in subject and unity in the direction of the subject – are provided, the jointed and disjointed symmetrical pieces of discourse pave the way for the emergence of siāq. When ambiguity emerges in discourse, either there is a symmetrical piece for removing it or there is not such a symmetrical piece. If there is a symmetrical piece, it is either jointed or disjointed. The jointed symmetrical piece is either internal or external. The internal one is either verbal or intellecthal. The external one either precedes or follows discourse. The disjointed symmetrical piece exists either in that particular Sura or in other Suras.
The present article has explicated the symmetrical pieces of discourse and presented a definition of siāq drawing up the two fundamental principles of unity in form and lack of contradiction. Then, it pointed out the symmetrical pieces of discourse introducing the conditions for the function and efficiency of siāq. The present article discussed and examined the scope of the function of siāq using a new procedure. The following are the five aspects of the scope of the function of siāq:
1. Jointed symmetrical piece, supporting the external meaning;
2. Jointed symmetrical piece, contrary to the external meaning;
3. Disjointed symmetrical piece, supporting the external meaning;
4. Disjointed symmetrical piece, contrary to the external meaning;
5. Lack of a symmetrical piece.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Siāq (context)
  • Unity in form
  • lack of contradiction
  • symmetrical pieces of discourse
  • unity in subject
  • unity in the direction of the subject