نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران

3 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران

10.30512/kq.2021.10457.2253

چکیده

از آثار ارزشمند شیخ عباس قمی (ره) کتاب «سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار مع تطبیق النصوص الواردة فیها علی بحار الانوار» است که در هشت جلد به صورت الفبایی نگاشته شده است. ایشان این کتاب را به عنوان فهرست و معجمی برای کتاب «بحار الانوار» علامه مجلسی در بیست سال نوشته است. نوشته حاضر متکفّل استخراج و تحلیل توثیقات رجالی شیخ عباس قمی (ره) در «سفینة البحار» است. این مقاله براساس منابع کتابخانه­ای و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی نگاشته شده است. با توجه به علاقه و تخصص بالای شیخ عباس در زمینه تراجم و اعلام، مشاهده می­شود که بیشتر حجم کتاب به شرح حال بزرگان و دانشمندان اختصاص یافته و در این میان، به ملاک­های مختلف توثیق راویان در اثنای مطالب خود نیز پرداخته است، مانند: تصریح معصومین (ع)، اصحاب اجماع، ترحّم و همنشینی و وکالت معصوم (ع) و... . محدث قمی در توثیق راویان، از کتب رجال و تراجم استمداد کرده، هرچند در بیشتر موارد به آن کتب ارجاع نمی­دهد.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Review and analysis “Rijal Testimonies” by Sheikh Abbas Qomi in the “Safinh al-Bahar”

نویسندگان [English]

  • abbas hoveydar 1
  • kamal sahraei ardekani 2
  • hamid hamidiyan 2
  • ali mohammad mirjalili 3

1 PhD student in Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Meybod University, Meybod, Iran

2 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith, Faculty of Theology, Meybod University, Meybod, Iran

3 Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Meybod University, Meybod, Iran

چکیده [English]

One of the valuable works of Sheikh Abbas Qomi is "Safine al-Bahar wa Madine al-Hekam wa al-Asar ", as a booklet on Al-Baharolanwar_By Allame Majlesi_ written in twenty years. This article consists of extracting and expressing "Rijal Testimonies" by Sheikh Abbas Qomi in the "Safinh al-Bahar".
The article is written descriptively and analytically based on library resources.
It should be note that his great interest and speciality in field of translation and announcement has caused most of the volume of the book fills with the biographies of Islamic scientists.
Such as: insisting on the innocents, associates of conscience, pity and companionship, and advocacy of innocents, etc. Mohddes Qomi refers to the books of Rijal and Translators. Although he does not refer them in most cases.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sheikh Abbas Qomi
  • Safineh Al-Bahar
  • Rijal Testimonies
ـ قرآن کریم.
1. ابن شهر آشوب مازندرانى، محمد بن على‏؛ مناقب آل أبی طالب (ع)؛ قم: انتشارات علامه،1379ق.
2. ابن غضائرى، احمد بن حسین؛ رجال ابن الغضائری؛ قم: انتشارات اسماعیلیان، 1364ق.
3.اعرجی کاظمی، سید محسن،؛ عدة الرجال؛ قم: انتشارات اسماعیلیان، 1415ق.
4. بهبهانی، وحید؛ الفوائد الرجالیة؛، بی­جا، بی­تا (ب).
5. ــــــــــــــــ؛ تعلیقة علی منهج المقال؛ بی­جا، بی­تا (الف).
6.جدیدی­نژاد، محمد رضا؛ معجم مصطلحات الرجال و الدرایة؛ چ2، قم: انتشارات دار الحدیث، 1382ش.
7.حلى، ابن داود؛ رجال ابن داود؛ تهران: انتشارات‏ دانشگاه تهران‏، 1383ق.
8. خویی، سید ابوالقاسم؛ درآمدی بر علم رجال؛ ترجمه عبدالهادی فقهی زاده، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1376ش.
9. ـــــــــــــــــــــــ؛ معجم رجال الحدیث؛ قم: ‏انتشارات مرکز نشر آثار شیعه، 1410ق.
10. داوری، مسلم؛ اصول علم الرجال بین نظریة و تطبیق؛ تحقیق محمد علی علی صالح المعلم، بی­جا: انتشارات نمونه، 1416ق.
11. رحمان ستایش، محمد کاظم؛ توثیقات عام و خاص؛ قم: انتشارات دانشگاه قرآن و حدیث، 1387ش.
12.سبحانی، جعفر؛ کلیات فی علم الرجال؛چ8، قم: انتشارات موسسه نشر اسلامی، 1428ق.
13.کمیته علمی کنگره شیخ عباس قمی؛ شناخت نامه محدث قمى؛ قم: کنگره شیخ عباس قمی، 1389ش.
14. شوشترى، محمد تقى، قاموس الرجال، قم: موسسة النشر الاسلامى التابعة لجماعة المدرسین بقم، 1419ق.
15.صبحی صالح؛ علوم حدیث و اصطلاحات آن؛ ترجمه و تحقیق عادل نادر علی، چ2، تهران: انتشارات اسوه، 1383ش.
16. صدر، سید حسن؛ نهایة الدرایة؛تحقیق ماجد الغرباوی، تهران: انتشارات مشعر، 1354ش.
17. طبرسى، فضل بن حسن‏؛ إعلام الورى بأعلام الهدى؛ چ3، تهران: انتشارات اسلامیه، 1390ق.
18. طریحی، فخرالدین؛ جامع المقال فیما یتعلق باحوال الحدیث و الرجال؛ تحقیق محمدکاظم طریحی، بیروت: موسسة التاریخ العربی، 1432ق.
19. طوسى، محمد بن حسن؛ الفهرست؛ نجف اشرف: المکتبة المرتضویة، بی­تا.
20. ـــــــــــــــــــــــــ؛ رجال الشیخ الطوسی؛ نجف اشرف: حیدریة، 1381ق.
21.علامه حلى، حسن بن یوسف؛ رجال العلامة الحلی؛ قم: دار الذخائر، 1411ق.
22. فتال نیشابورى، محمد بن احمد؛ روضة الواعظین و بصیرة المتعظین؛ قم: انتشارات رضى‏، 1375ش.
23. قمی، شیخ عباس؛ الفوائد الرضویة فى احوال علماء المذهب الجعفریة؛ قم: بوستان کتاب، 1385ش.
24. ــــــــــــــــــ؛ سفینة البحار و مدینة الحکم و الاثار مع تطبیق النصوص الواردة فیها علی بحار الانوار؛ چ5، تهران: اسوه، 1428ق.
25. کاظمی جزایری، عبدالنبی؛ حاوی الأقوال فی معرفة الرجال؛ قم: ریاض الناصری، 1418ق.
26. کجوری شیرازی، مهدی؛ الفوائد الرجالیة؛ تحقیق محمد کاظم رحمان ستایش، قم: دارالحدیث، 1382ش.
27. کشّى، محمد بن عمر؛ رجال الکشّی؛مشهد: انتشارات دانشگاه مشهد، 1348ش.
28. مامقانی، عبدالله؛ الفوائد الرجالیة من تنقیح المقال فی علم الرجال؛ تحقیق محیی‌الدین مامقانی، قم: موسسه آل البیت (ع)، 1431ق.
29. ـــــــــــــــــ؛ مقباس الهدایة؛ تحقیق محمدرضا مامقانی، قم: موسسه آل البیت (ع)، 1411ق.
30. محقق حلی، نجم الدین؛ المعتبر؛ تحقیق ناصر مکارم شیرازی با همکاران، قم: موسسه سیدالشهدا، 1364ش.
31. مدیر شانه­چی، کاظم؛ درایة الحدیث؛ چ12، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1393ش.
32. مفید، محمد بن محمد؛ الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، قم: کنگره شیخ مفید، 1413ق.
33. نجاشى، احمد بن على؛ رجال النجاشی؛ قم: مؤسسة النشر الإسلامی‏ التابعة لجماعة المدرسین بقم، 1407ق.
34. نفیسی، شادی؛ درایة الحدیث (بازپژوهی مصطلحات حدیثی در نگاه فریقین) ؛ چ10، تهران: انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت)، 1394ش.