نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه ایلام

2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات، دانشگاه ایلام

10.30512/kq.2021.13579.2644

چکیده

یکی از منابع مورد استفاده در تفسیر، روایات تفسیری است. از جمله این روایات، روایات تفسیریِ صحابه پیامبر اکرم (ص) است. آنچه که در خصوص قول صحابه، محل بحث و اختلاف نظر علماء است، حجیت و یا عدم آن، در تفسیر می­باشد. از جمله علمای معاصر شیعه که در این خصوص نظرات متفاوتی ارائه داده­اند، حضرات آیات محمدهادی معرفت و سیدعلی حسینی­میلانی می­باشند. این پژوهش بر آن است تا با بهره­گیری از شیوه توصیفی ـ تحلیلی، دیدگاه و دلایل این دو اندیشمند گرانقدر را در باب اعتبار و حجیت قول صحابه در فهم و تفسیر آیات قرآن کریم، تطبیق داده و وجوه افتراق و اتفاق این دو دیدگاه را تبیین و تحلیل نماید. بررسی دیدگاه این دو اندیشمند نشان می­دهد که اختلاف نظر آیت­الله میلانی با آیت­الله معرفت به دلیل اختلاف برداشت در تعاریف و مصادیق صحابه بوده و با تحلیل دقیق دیدگاه معرفت، به دیدگاه یکسانی از آن دو در این زمینه می­رسیم. به این معنا که بر طبق دیدگاه آیت­الله معرفت، ضمن قائل شدن به تفصیل در بین صحابه از یک سو و سخنان نقل شده از ایشان از سوی دیگر، می­توان در مواردی به حجیت قول صحابه و در مواردی نیز، به عدم حجیت قول آنان قائل شد.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Comparative analysis of the views of Ayatollah Maaref and Ayatollah Milani on the companions and the authority of their words in interpretation

نویسندگان [English]

  • mohsen hasanvandi 1
  • mahdi akbarnezhad 2

1 PhD student in Quran and Hadith, Faculty of Theology, Ilam University

2 Professor, Department of Quran and Hadith, Faculty of Theology, Ilam University

چکیده [English]

One of the sources used in commentary is commentary narrations. Among these narrations are the interpretive narrations of the companions of the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him). What is the subject of discussion and disagreement of the scholars regarding the sayings of the Companions, whether it is authentic or not, is in the interpretation. Among the contemporary Shiite scholars who have offered different opinions in this regard are Ayatollahs Mohammad Hadi Maaref and Seyyed Ali Hosseinimilani. This research intends to apply the views and reasons of these two valuable thinkers regarding the validity and authenticity of the words of the Companions in understanding and interpreting the verses of the Holy Quran, using the descriptive-analytical method, and to explain the differences and coincidences of these two views. To analyze.

An examination of the views of these two thinkers shows that the disagreement between Ayatollah Milani and Ayatollah Maaref is due to differences in perceptions in the definitions and examples of the Companions, and by carefully analyzing the views of Maaref, we reach the same view of the two in this regard. In other words, according to the view of Ayatollah Maaref, while giving details among the Companions on the one hand and the words quoted by him on the other hand, in some cases, the authority of the Companions' words can be considered and in some cases, their words can be considered as non-authoritative. Believed.



کلیدواژه‌ها [English]

  • Companions
  • Interpretive narrations
  • The authority of the words of the companions
  • Ayatollah Knowledge
  • Ayatollah Milani
ـ  قرآن کریم.
1. ابن اثیر، علی بن محمد؛ أسد الغابة فی معرفة الصحابة؛ بیروت: دارالفکر، 1409ق.
2. ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی؛ تلقیح فهوم اهل الأثر فی عیون التاریخ و السیر؛ بیروت: شرکة دار الارقم، 1418ق.
3. ابن حجر عسقلانی، احمدبن علی؛ الإصابه فی­تمییز الصحابة؛ تحقیق: علی محمد معوض، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1415ق.
4. ابن درید، محمد بن حسن؛ جمهرة اللغة؛ بیروت: دارالعلم للملایین، 1407ق.
5. ابن عباد، صاحب اسماعیل؛ المحیط فی­اللغة؛ تحقیق: محمدحسن آل یاسین، بیروت: عالم الکتب، 1414ق.
6. ابن قیم­ جوزیه، محمد بن­ ابی­بکر الدمشقی؛ اعلام ­الموقعین عن ­رب ­العالمین؛ بیروت: دارالجلیل. 1973م.
7. ابن منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب؛ بیروت: دار صادر، 1414ق.
8. اخوان­صراف، زهرا؛ «تحلیل دیدگاه­ها ومبانی آیت­الله معرفت در کاربرد، دامنه و اعتبارسنجی روایات تفسیری»؛ علوم­حدیث، ش89، 1397ش.
9. امین، محسن؛ اعیان الشیعة؛ تحقیق حسن امین، بیروت: دار التعارف للمطبوعات، 1403ق.
10. حسینی ­میلانی، علی؛ حقیقت صحابه: پژوهشی در واژه صحابه و بررسی و نقد حدیث اصحابی کالنجوم؛ قم: مرکز حقایق­اسلامی، 1389ش.
11. ــــــــــــــــــــ؛ عدالت صحابه: بررسی و نقد؛ قم: مرکز حقایق اسلامی، 1393ش.
12. حکیم­زاده، فاطمه؛ معارف، مجید؛ «اعتبارسنجی روایات تفسیری از دیدگاه‌ آیت­الله معرفت با رویکرد ارزیابی روایات التفسیر­الاثری الجامع»؛ کتاب و سنت، ش2، 1393ش.
13. راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ المفردات فی غریب القرآن؛ بیروت: دارالعلم، 1412ق
14. رضایی اصفهانی، محمدعلی؛«اعتبارسنجی روایات تفسیری با تأکید بر دیدگاه آیت­الله معرفت»؛ حدیث­پژوهی، ش8، 1391ش.
15. سبحانی تبریزی، جعفر؛ گزیده سیمای عقاید شیعه؛ مترجم: جواد محدثی، قم: مشعر، 1387ش.
16. شهید ثانی، زین الدین بن علی؛ البدایة فی علم الدرایة؛ تحقیق: محمدرضا حسینی جلالی، قم: محلاتی، 1421ق.
17. طریحی، فخرالدین؛ مجمع­البحرین؛ تهران: کتاب ­فروشی مرتضوی، 1375ش.
18. علیانسب، ضیاءالدین؛ صحابه در قرآن؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، 1385ش.
19. غفاری، علی­اکبر؛ تلخیص مقباس الهدایة؛ تهران: جامعة الامام ­الصادق(ع)، 1369ش.
20. فراهیدی، ابو عبدالرحمن خلیل بن احمد؛ کتاب العین؛ تحقیق: مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، قم: دارالهجرة، 1409ق.
21. قرطبی، محمد بن ­احمد؛ الجامع لاحکام القرآن؛ بیروت: دارالفکر، 1415ق.
22. محمدی فرد، علیرضا؛ «مقایسه ارزش تفسیری اخبار صحابه و تابعان و روایات اهل بیت(علیهم­السّلام) در التفسیر الاثری الجامع»؛ پژوهشهای قرآنی، ش2، 1396ش.
23. مصطفوی، حسن؛ التحقیق ­فی­ کلمات ­القرآن ­الکریم؛ تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360ش.
24. معرفت، محمدهادی؛ التمهید فی علوم القرآن؛ قم: مؤسسة النشر الاسلامی، 1415ق.
25. ــــــــــــــــــــــ؛ تفسیر اثری جامع، ترجمه: جواد ایروانی، قم: التمهید، 1390ش.
26. ــــــــــــــــــــــ­؛ تفسیر الأثری الجامع؛ قم: التمهید، 1387ش.
27. ــــــــــــــــــــــ؛ تفسیر و مفسران؛ قم: التمهید، 1379ش.
28. ــــــــــــــــــــــ­؛ صحابه از منظر اهل­ بیت (علیهم­السلام)؛ قم: التمهید، 1387ش.
29. ناصح، علی­احمد؛ اعتبار و کاربرد روایات تفسیری؛ قم: بوستان کتاب، 1387ش.