نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه قرآن و حدیث دانشگاه اراک

2 استادیار گروه الهیات دانشگاه گیلان

3 دانشجوی دکترای دانشگاه اراک

10.30512/kq.2021.13474.2620

چکیده

«تکرار» کارکردهای مختلفی در متون ادبی دارد. اگرچه این شیوه را در بیشتر سوره­های قرآن کریم می­توان جُست، اما سوره یوسف یکی از بهترین نمونه­های آن است.با وجود انحصار بیان داستان حضرت یوسف (ع) در این سوره و عدم تکرار آن در سوره­های دیگر، سوره یوسف (ع) دارای محتوایی تکرار شونده در درون خود است و با تدبر در آن، می­توان نوعی توازن و تشابه را مابین فرازهای مختلف آن قائل شد. نوشتار حاضر بر مبنای روش توصیفی ـ تحلیلی به تبیین برجسته­ترین الگوهای تکرار در سوره مذکور در قالب چهار الگوی تکرارشونده «رؤیا، کید و پیراهن»، «مکان‌های متناقض­نما»، «افعال متضاد» و «عاقبت نیک تمامی چهره­های داستان» می­پردازد. این الگوها از یک سو، با ارائه یک پوشش عاطفی، معنا و مفهوم نهفته متن را برجسته می­سازد و از طرف دیگر، انواع تکرار به تجسّم مفاهیم و مضامین آیات و نیز عواطف و هیجانات مدد می‌رساند.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Survey of the Literary Miracle of Repetition and Its Functions in Surat Yusuf(Peace be upon Him)

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Dastranj 1
  • MAHYAR Khani Moghadam 2
  • majid zeidi 3

1 faculty member of Arak university

2 Assistant Professor, Department of Theology, University of Guilan

3 PhD student of Arak University

چکیده [English]

"Repetition" has different functions in literary texts. Although this method can be found in most chapters of the Holy Quran, but Surah Yusuf is one of the best examples of it.
Despite the monopoly of telling the story of Prophet Yusuf (AS) in this surah and not repeating it in other surahs, Surah Yusuf (AS) has a recurring content within itself and by contemplating it, one can find a kind of balance and similarity between its different phrases. Believed.
Based on the descriptive-analytical method, the present article explains the most prominent patterns of repetition in the mentioned chapter in the form of four repetitive patterns: "dream, kid and shirt", "contradictory places", "contradictory actions" and "good end of all the characters in the story"
On the other hand, all kinds of repetitions help to embody the meanings and themes of the verses as well as the emotions and feelings.
 
On the one hand, these patterns, by providing an emotional cover, highlight the hidden meaning and concept of the text.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Repetition pattern
  • Literary miracle
  • Surah Yusuf
ـ قرآن کریم.
1.ابوالفتوح رازى، حسین بن على؛ روض الجنان و روح الجنان فى تفسیر القرآن؛ تحقیق: محمدجعفر یاحقى، مشهد: بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس رضوى‏، 1408ق.
2.الیاده، میرچاه؛  اسطوره بازگشت جاودانه؛ ترجمه: بهمن سرکاراتی، تهران: طهوری، 1384ش.
3.اندلسى، ابوحیان محمد بن یوسف؛ ‏ البحر المحیط فى التفسیر؛ تحقیق: محمد جمیل‏ صدقی، بیروت: دار الفکر، 1420ق.
4.آملی، عزّ الدین بن جعفر؛  پنج رساله اعتقادى‏؛ قم: کتابخانه آیت الله مرعشى نجفى، 1374ش.
5.آیت اللهی، سیدحبیب‌الله؛ خبری، محمدعلی؛ طاووسی، محمود؛ لزگی، سیدحبیب الله؛ «تحلیل عناصر داستانی قصه یوسف در قرآن کریم»؛پژوهش زبان و ادبیات فارسی، ش8، 1386ش.
6.ایزوتسو، توشیهیکو؛ مفاهیم اخلاقی دینی در قرآن؛ تهران: امیر کبیر، 1392ش.
7.بانوى اصفهانى، سیده نصرت امین؛ مخزن العرفان در تفسیر قرآن؛ تهران: نهضت زنان مسلمان، 1361ش.
8.بایرناس، جان؛ تاریخ جامع ادیان؛ ترجمه: علی‌اصغر حکمت،  چ11، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1380ش.
9.بحرانى، سید هاشم؛ ‏البرهان فى تفسیر القرآن؛ تهران: بنیاد بعثت، 1416ق.
10.بغوى، حسین بن مسعود؛ معالم التنزیل فى تفسیر القرآن؛ تحقیق: عبدالرزاق المهدى‏، بیروت: داراحیاء التراث العربى، 1420ق.‏
11.پروینی، خلیل؛ زارع برمی، مرتضی؛ «تصویر آفرینی شخصیت­ها در سوه یوسف»؛کتاب قیم، ش3، 1390ش.
12.ثعلبى نیشابورى، احمد بن ابراهیم؛ الکشف و البیان عن تفسیر القرآن‏؛ بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1422ق.
13.‏حجازى، محمد محمود؛ التفسیر الواضح‏؛ چ10، بیروت: دار الجیل الجدید، 1413ق.‏
14.حسینی، ابوالقاسم؛ مبانی هنرهای قصه­های قرآن؛ قم: پارسیان، 1377ش.
15.حکیم، سید محمد باقر؛ لسانى فشارکى، محمد على؛ علوم قرآنى؛ تهران: تبیان، 1378ش.
16.جوادی آملی، عبدالله؛ تفسیر تسنیم؛ قم: اسراء، 1378ش.
17.زرقانى، محمد عبد العظیم؛ ‏مناهل العرفان فی علوم القرآن‏، بیروت: دار احیاء التراث العربى، بی‌تا.‏
18.زمخشرى، محمود؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل؛ چ3، بیروت: دار الکتاب العربی‏، 1407ق.
19.سیوطى، جلال الدین؛ الإتقان فی علوم القرآن‏؛ چ2، بیروت: دار الکتاب العربى‏، 1421ق.‏
20.شبستری، عبدالحسین؛ اعلام القرآن؛ قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1379ش.
21.‏صادقى تهرانى، محمد؛ الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن؛ چ2، قم: انتشارات فرهنگ اسلامى، 1365ش.‏
22.طباطبائی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، چ5، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق.
23.طبرسى، فضل بن حسن؛‏ مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏؛ چ3، تهران: ناصر خسرو، 1372ش.‏
24.طوسى، محمد بن حسن؛ ‏التبیان فى تفسیر القرآن؛ تحقیق: احمد قصیر عاملى، بیروت: دار احیاء التراث العربى‏، بی‌تا.
25.طیب، سید عبد الحسین؛  ‏اطیب البیان فی تفسیر القرآن‏؛ چ2، تهران: انتشارات اسلام‏، 1378ش.‏
26.عسکری، صادق؛ علیپورثانی، صغری؛ «سوره یوسف در پرتو عناصر داستان نویسی معاصر»، لسان مبین، ش9، 1391ش.
27.علوی یمنی، یحیی بن حمزه؛الطراز؛ بیروت: المکتبة العصریة، 1423ق.
28.علی­پور، مصطفی؛ ساختار زبان شعر امروز؛ تهران: فردوس، 1378ش.
29.فتوحی، محمود؛ بلاغت تصویر؛ تهران: نشر سخن، 1385ش.
30.فخررازى، ابوعبدالله محمد بن عمر؛ مفاتیح الغیب؛ چ3، بیروت: دار احیاء التراث العربى‏، 1420ق.‏
31.فیض کاشانى، ملا محسن؛ تفسیر الصافى‏، تحقیق: حسین اعلمى، چ2، تهران: انتشارات الصدر، 1415ق.
32.‏قاسمى، محمد جمال الدین؛ ‏محاسن التاویل‏؛ تحقیق: محمد باسل عیون السود، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1418ق.
33.قرائتى، محسن؛ ‏تفسیر نور؛ چ11، تهران: مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن‏، 1383ش.‏
34.قشیرى، عبدالکریم بن هوازن؛ ‏لطایف الاشارات‏؛ تحقیق: ابراهیم بسیونى‏، چ3، مصر: الهیئة المصریة العامه للکتاب‏، بی‌تا.‏
35.قمى، على بن ابراهیم؛ تفسیر القمى‏؛ تحقیق: سید طیب موسوى جزایرى، چ4، قم: دار الکتاب، ‏1367ش.‏
36.قناد، صالح؛ قصه­های قرآن؛ چ2،قم: مرکز نشر المصطفی، 1389ش.
37.گلی، احمد؛ بافکر، سردار؛ شگردهای متناقض نمایی (پارادوکس) زیبایی شناختی؛ فنون ادبی، ش15، 1395ش.
38.محمد جمعه، هاجر سعد؛ «اثر التکرار فی التماسک النصی قصة یوسف علیه السلام نماذجا»؛ کلیة الآداب جامعة بورسعید، ش9، 2017م.
39.مجلسی، محمد باقر؛ بحار الأنوار؛ چ2، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏، 1403ق.‏
40.مطاوع، سعید عطیة على؛ ‏الإعجاز القصصی فی القرآن‏؛ قاهره : دار الآفاق العربیة، 2006م.
41.مغنیه، محمد جواد؛ تفسیر الکاشف‏؛ تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1424ق.
42.‏مکارم شیرازى، ناصر؛ تفسیر نمونه‏؛ تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1374ش.
43. میبدى، رشیدالدین احمد بن محمد؛ کشف الأسرار و عدة الأبرار؛ تحقیق: علی­اصغر حکمت، چ5، تهران: امیر کبیر، 1371ش.
44.نیکوبخت، ناصر، بیرانوندی، محمد؛ «معناشناسی و هویت ساختار در شعر نیما یوشیج»؛ پژوهش‌های ادبی، ش131، 1383ش.
45.وحیدیان کامیار، تقی؛ بدیع از دیدگاه زیباشناسی؛ چ8، تهران: سازمان سمت، 1398ش.
46.هاشمی، احمد؛  جواهر البلاغه فی المعانی و البیان و البدیع؛ قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه، 1370ش.
47.هونی، مسلم؛ یعکوب، حمید؛ «تزامن فی الحدیث و افتراق فی سورة یوسف»؛ جامعه ذی قار، ش 4، 2008م.