مبدأمداری یا مقصدمداری در ترجمه ابوالفتوح رازی با تکیه بر برگردان استعاره‌های قرآنی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو دکتری دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی

2 استادیار عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی

چکیده

در فرآیند ترجمه، همواره دو گرایش مبدأمدار و مقصدمدار در برابر هم وجود داشته است. مترجمان گاه «حفظ زبان مبدأ» را مدنظر داشته‌ و گاه «قابل­فهم بودن مطلب در زبان مقصد» را مورد توجه قرار داده‌اند. در دوران معاصر و با شکل‌گیری نظریه‌های علمی در حیطه ترجمه، اصلی‌ترین وجه تمایز دیدگاه‌ها، همین دوگانگی مبدأمداری و مقصدمداری است. از جمله مواردی که در مبدأمداری یا مقصدمداری ترجمه بازتاب مهمی دارد، شیوه‌های مورد استفاده در برگردان استعاره است. لذا در این مقاله، شیوه‌های برگردان استعاره در ترجمه ابوالفتوح رازی بررسی و آماری از شیوه‌های عملکرد وی ارائه شده است. در نهایت به این نتیجه دست یافته‌ایم که اگرچه مفسّر بدون اسلوب معینی از دو شیوه مبدأمداری و مقصدمداری بهره برده است، اما بااین‌حال، به حفظ ویژگی‌های زبان مبدأ توجه بیشتری داشته و بر این اساس می‌توان او را یک مترجم مبدأمدار دانست.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The pivotal source or destination in the translation of Abu al-Fotouh Razi relying on the translation of Qur'anic metaphors

نویسندگان [English]

  • Kosar Moayedi 1
  • alireza bagher 2
1 University azad tehran markaz
2 استادیار عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی
چکیده [English]

In the translation process, there are always two source-oriented and destination-oriented tendencies. Translators have sometimes emphasized the preservation of the source language and sometimes the target language in understanding the content of Quran. In the contemporary era, as well as the scientific theories developed for translation, the main distinction between these theories is the source-oriented or purpose-oriented dualism.

 The methods used to translate metaphors are those that reflect the source or target axis of translation. As far as we know, there has not been any inference about the source and destination of the translator yet which related to the methods of translating the Qur'anic metaphors. Therefore, for the first time, the translation of the Qur'an in this regard is examined in this article.
 Thus, we have studied the ways of translating metaphor in the translation of Abu al-Fotouh Razi, and have provided some statistics on his methods. after analyzing these methods, we have finally come to the conclusion that although he did not devise any particular method of origin or destination in translation; he still has more interest in preserving the characteristics of the source language and can therefore be regarded as a source-based translator.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran translation
  • Abu al-Fotouh Razi
  • source orientation
  • central destination
  • metaphor translation
-                     قرآن کریم

1. ابن اثیر، مبارک بن محمد؛ النهایة فی غریب الحدیث؛ به کوشش: زاوی و محمود طناحی، چ4، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1363 ش.

2. ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی؛ زاد المسیر فی علم التفسیر؛ بیروت: دارالکتاب العربی، 1422 ق.

3. ابن حجة، تقی الدین بن علی؛ خزانة الادب و غایة الارب؛ بیروت‌ـ صیدا: المکتبة العصریة، 2009 م.

4. ابن فارس، احمد بن فارس؛ معجم مقاییس اللغة؛ به کوشش: عبدالسلام هارون، قم: مکتبة الاعلام الاسلامی، 1404 ق.

5. ابن منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب؛ قم: نشر ادب الحوزه، 1405 ق.

6. ابوالفتوح رازی، حسین بن علی؛ روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن؛ به کوشش: محمدمهدی ناصح، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، 1408 ق.

7. باقر، علیرضا؛ «دشواری ترجمه استعاره با تأکید بر شیوه‌های برگردان استعاره‌های قرآنی در ترجمه طبری»؛ پژوهش‌نامه قرآن و حدیث، ش11، 1391 ش.

8. بوتشاشه، جمال؛ «نماذج من الاستعارة فی القرآن و ترجمتها باللغة الانجلیزیة»؛ مذکرة لنیل شهادة الماجستیر، تحت اشراف: دکتور مختار محمد صباحی، جامعة الجزائر، کلیة الاداب و اللغات، قسم الترجمة، 2004 م.

9. تفتازانی، مسعود بن عمر؛ مختصر المعانی؛ قم: دار الفکر، بی‌تا.

10. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، تحقیق احمد عبدالغفور عطار، ط 4، بیروت: دارالعلم للملایین، 1987 م.

11. خطیب قزوینی، محمد بن عبدالرحمن؛ تلخیص المفتاح؛ صیدا‌ـ بیروت: شرکة انباء شریف الانصاری، 2002 م.

12. راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ مفردات غریب القرآن؛ چ2، تهران: دفتر نشر الکتاب، 1404 ق.

13. زمخشری، محمود بن عمر؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل ؛ قاهره: شرکة مصطفی البابی الحلب و اولاده، 1966 م.

14. سکاکی، یوسف بن ابی بکر؛ مفتاح العلوم؛ مصر: المطبعة الادبیة، 1317 ق.

15. سیوطی، عبدالرحمن؛ الاتقان فی علوم القرآن؛ چ1، به کوشش: سعید المندوب، بیروت: دار الفکر، 1996 م.

16. ــــــــــــــــــــــــــ؛ معترک الاقران فی اعجاز القرآن، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1408ق.

  1. 17.  طبرسی، فضل بن حسن؛ تفسیر جوامع الجامع؛ قم: مؤسسة النشر الاسلامی، 1418 ق.
18. ـــــــــــــــــــــ؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن؛ بیروت: مؤسسة الاعلمی، 1995 م.

19. طوسی، محمد بن حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن؛ قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1409 ق.

20. عسکری، حسن بن عبدالله؛ الصناعتین فی النظم والنثر؛ مصر، مکتب عیسی البابی الحلبی، 1952 م.

21. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب؛ القاموس المحیط؛ قم: مکتب علوم اللغة العربیة، بی‌تا.

22. مطرجی، عرفان؛ الجامع لفنون اللغة العربیة و العروض؛ بیروت: مؤسسة الکتب الثقافة، 1987 م.

23. نیومارک، پیتر؛ دوره آموزش فنون ترجمه؛ ترجمه: منصور فهیم و سعید سبزیان مراد‌آبادی، تهران: رهنما، 1372 ش.

24. Alvarez, A; "On Translating Metaphor"; Meta, 38: 3, 1993.

25. Bates, B; "Audiences, Metaphors and the Persian Gulf War";Communication Studies, 55 (3), 2004.

26. Burmakova E.A., Marugina N.I.; "Cognitive Approach to Metaphor Translation in Literary Piscourse, Procedia-Social and Behavioral Sciences"; Open vol. 154, 2014.

27. Dagut, M. B; "Can Metaphors be Translated?"; Babel, 32: 1, 1976.

28. Hermans, T. (ed.); "Crosscultural Transgressions: Research Models in Translation Studies II: Historical and Ideological Issues’’; Manchester: Saint Jerome, 2002.

29. Lakoff, G.; "Moral Politics: How Liberals and Conservatives Think’’; 2nd ed., Chicago: University of Chicago Press, 2002.

30. Lakoff, George and Mark Johnson; "Metaphors We Live By"; Chicago and London: The University of Chicago Press, 1980.

31. Lee, H. M; "Mapping Translation Studies in Korea Using the Holmes Map of Translation Studies"; In FORUM. "Revue Internationale d’interprétation et de traduction/International Journal of Interpretation and Translation", Vol. 13, No. 1, John Benjamins Publishing Company, 2015.

32. Maalej, Zouhair; "Towards a Cognitive Theory of Metaphor Translating: An Exercise in Comparative Culture", King Saud University, KSA, RaAM7, 2008.

33. Mason, Kristen; "Metaphor and translation"; Babel, 28, 1982.

34. Mohaghegh, A., & Ketabi, S; "Qur’anic Metaphors and Their English and Persian Translations: Dead or Alive?"; Iranian Journal of Applied Language Studies, 5(2), 2015.

35. Newmark, P; "A teat book of translation"; London, New York: prentice Hall, 1988.

36. Newmark, P; "Approaches to translation", Oxford: Pergamon Press, 1982.

37. Nida, E. A.; "Towarda Science of Translationg", Leiden: E. JBrill, 1964.

38. Oliynyk, Tetyana; "Metaphor Translation Methods", International Journal of Applied science and technology, Campbellsrille University, USA, Vol. 4, No. 1, January 2014.

39. Oztel and Hinz; "Changing Organizations with Metaphors. The Learning Organization"; Bradford, 8, 3, p. 153, 2001.

40. Smith, T; "Metaphors for Navigating Negotiations"; Negotiation Journal, 21, 3, 2005.

41. Tobias, Shani; "Untangling and Re-spinning the web: Translation of Metaphor in Tanizaki'sshisei"; The International Journal of Translation and Interpreting Research, Vol. 1, No. 1, 2009.

42. VandenBroeck, R.; "The Limit's of Translatability Example Filled by Metaphor Translation"; Poetics today, 2(4), 1981.

43. Venuti, l; "The Translator’s Invisibility, History of Translation"; Second edition, London and New York: Rutledge, 2008.