The source of symbols in tafsir Gharaeb al-Quran

Document Type : Research Paper

Author

Associate professor at Qom University, Iran.

Abstract

 Nizam al-Din Aaraj Nishabouri (died after 728 h.q) one of the well-known learned men among the 8th century in Islam who has precious works in many Islamic sciences especially in interpretation of the Quran. according to the view of specialists his interpretation of the Quran by the name of "Gharaeb al-Quran and Raghaeb al-Forqan" is among the best interpretations and is considered as a great encyclopedia and reference book that while give a popular explanation of the verses brings with it parts named "taavi" (explanation) in which the writer presents some mystical understandings of the verses of the Quran in the light of his theological, literal, jurisprudential and rational knowledge. Nezam al-Din in his mystical points has been companying with mystics but he never neglected necessary cautions. It seems that he has taken most of his mystical points from an unpublished book named "Bahr al-Haqaeq va al-Maaani" of Shaikh Najm al-Din Razi (7th century) who is the writer of a well-known book titled "Mersad alIbad".
We have reviewed and analyzed some parts of Bahr al-Haqaeq to show this kind of quotation. In the last part we found that the part of "taavilat" (explanations) in the book of Gharaeb al-Quran can be considered as a link between the book of Razi i.e. Bahr al-Haqaeq and Tafsir al-Quran of Mulla Sadra shirazi and therefore we conclude that Mulla Sadra has been indebted to Najm al-Din as well.

Keywords


. ایازی، سید محمّد علی؛ المفسرون و حیاتهم و منهجهم؛ تهران: وزارت ارشاد اسلامی، 1373 ش.
2. خوانساری، سید محمّد باقر؛ روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات؛ قم: مکتبة اسماعیلیان، 1391 ش.
3. دهقان منگابادی، بمانعلی؛ «سبک و شیوة تفسیری صدرالمتألهین در تفسیر قرآن»؛ در مجموعه مقالات همایش بزرگداشت صدرالمتألهین، جلد دوازدهم: ملاصدرا، تفسیر و حدیث، تهران: انتشارات حکمت ملاصدرا، 1383 ش.
4. ذهبی، شمس‌الدین؛ تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام؛ به کوشش عمر عبدالسّلام تدمری، چ2، بیروت: دار الکتب العربی، 1989 م.
5. ذهبی، محمد حسین؛ التفسیر و المفسرون؛ قاهرة: کلیة الازهر، 1396ق/ 1976م.
6. رازی، نجم‌الدین؛ بحرالحقائق و المعانی؛ نسخة کتابخانة حضرت آیت‌الله مرعشی نجفی، بی‌‌تا، شماره 822 و 5491.
7. ـــــ، با مقدمه و تصحیح: دکتر محمدرضا موحدی،تهران:موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران،1392ش.
7. زرقانی، محمد عبدالعظیم؛ مناهل العرفان فی علوم القرآن؛ به کوشش بدیع اللّحام، بی‌جا: دار قتیبه، 1418 ق.
8. زرکلی، خیرالدین؛ الاعلام؛ بیروت: دارالعلم للملایین، 1986 م.
9. صدرالمتالهین، محمد بن ابراهیم، تفسیر القرآن (ج دوم)؛ تصحیح: محمد خواجوی، قم: انتشارات بیدار، 1364 ش.
10. ــــــ؛ تفسیر القرآن (جلد چهارم)؛ تصحیح محمد خواجوی، چ2، قم: انتشارات بیدار، 1372 ش.
11. ــــــ؛ تفسیر سورة جمعه؛ تصحیح: محمد خواجوی، تهران: انتشارات مولی، بی‌تا.
12. صفا، ذبیح الله؛ تاریخ ادبیات در ایران؛ تهران: انتشارات فردوس، چ 12، 1371 ش.
13. صفدی، صلاح الدین؛ الوافی بالوفیات؛ به کوشش هلموت ریتر، ویسبادن: دارالنشر فرانز شتاینر، 1962 م.
14. مطهری، مرتضی؛ خدمات متقابل اسلام و ایران؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1362 ش.
15. موحّدی، محمد رضا؛ آن سوی آینه (درآمدی بر تفسیر عرفانی شیخ نجم الدین رازی)؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1381 ش.
16. مهدوی‌راد، محمد علی؛ «شناسایی برخی از تفاسیر عامه (6)»؛ مجله حوزه، شماره ششم، بهمن 1376 ش.
17. نیشابوری، نظام الدین؛ تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان؛ به کوشش زکریا عمیرات، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1416 ق/ 1994م.
18. ــــــ؛ تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان؛ به کوشش ابراهیم عطوه عوض، مصر: مطبعة المصطفی البابی حلبی، 1962 م.