دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 The semantic analysis of the word ‘Fath’ in the ‘Al-Fath’ Chapter معناشناسی واژه «فتح» با تأکید بر سوره «الفتح» 7 25 2033 10.30512/kq.2021.12421.2473 FA فریده محمدزاده دانشجوی دانشگاه مذاهب اسلامی عاطفه زرسازان عضو هیأت علمی و معاون آموزشی واحد خواهران دانشگاه مذاهب مجید معارف استاد دانشگاه تهران نسیم عربی استادیار دانشگاه مذاهب اسلامی Journal Article 2019 06 16 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.1.6 A deep understanding of a certain word is often gained through the analysis of its semantic features. This holds true specifically about the Quran as the means of guidance. The present research focuses on the word ‘Fath’. There are twelve occurrences of this word in the Quran with its highest frequency in the ‘Al-Fath’ Chapter. Through a semantic analysis, the study seeks to clarify the meanings of the word in collocation and substitution relationships. It has emerged that this word is mainly collocated to the word ‘Allah’ in a complementary relationship. It is also collocated to the words ‘nasr’ and ‘nasib’ in synergistic and contrastive relationships respectively. As far as the ‘Al-Fath’ Chapter is concerned, the word ‘Fath’ has a complementary relationship with ‘mobin’, ‘qharib’, ‘ja’l’ and ‘athab’, a synergistic relationship with ‘ghofran’, ‘hidayat’, ‘itmam’, ‘nasr’, ‘sakineh’ and ‘ghanimat’, and a substitutive relationship with ‘soltan’. Therefore, apart from its common meanings such as ‘opening up’, ‘setting’ and ‘judging’, the word has a specific sense as well; it refers to God-granted victory which is durable and associated with power and dominance gained through no war. It is to be noted that such a victory is the result of sincerity, patients and assisting the religion on the part of believers. It also entails such merits as pardoned sins, peace of mind and great successes endowed in both material and spiritual domains. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.1.6 تحلیل معنایی واژگان متن از راه دستیابی به دقایق معنا صورت میگیرد. این نگاه در قرآن به دلیل نقش آن در تأمین سعادت بشر اهمیت مییابد. واژه «فتح» 12 بار در قرآن آمده که بیشترین تکرار آن در سوره «فتح» است. پژوهش حاضر با روش معناشناسی به استخراج مفاهیم همنشین و جانشین و تبیین معنایی «فتح» در قرآن و سوره «الفتح» میپردازد. با بررسی روابط معنایی «فتح» روشن می‌شود که مهم‌ترین همنشین «فتح» با رابطه مکملی لفظ جلاله «الله»، با رابطه اشتدادی واژه «نصر» و با رابطه تقابلی واژه «نصیب» است. در سوره «الفتح» نیز لفظ «فتح» بر محور همنشینی مکملی با «مبین»، «قریب»، «جعل» و «اثاب» و بر محور همنشینی اشتدادی با «غفران»، «هدایت»، «اتمام»، «نصر»، «سکینه» و «غنیمت» و بر محور جانشینی با «سلطان» در یک حوزه معنایی قرار میگیرد. ازاینرو، به غیر از معانی مختلف فتح در قرآن از قبیل باز نمودن، حل و فصل، حکم و قضاوت، آنجا که فتح به معنای گشایش و پیروزی آمده است، این مؤلفه‌ها مد نظر است: پیروزی با دوام و از ناحیه خداوند، همراه با قدرت و تسلط بدون جنگ. لازم به ذکر است این فتح در نتیجه خلوص نیت، یاری دین و صبر به مؤمنان بخشیده می‌شود و نتایجی همچون پوشاندن گناهان، آرامش قلبها و توفیقات بزرگ الهی، اعمّ از مادی و معنوی را دربردارد.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2033_a5a61717dddc3501cfdf7a4e22d7dbaa.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Quasi-interpretive analysis of ‘dependency of connotation upon denotation’ by Ayatollah Javadi Amoli: A semantic typological approach and its applications تحلیل تفسیرگونه قاعده «تعلیق الحُکم علی الوصف مُشعر بالعلّیّه» از منظر آیت الله جوادی آملی (مفهوم شناسی، گونه شناسی و کارکردها) 27 46 2034 10.30512/kq.2021.12499.2488 FA مجید زارعی دانشجوی دکتری دانشگاه تهران ـ پردیس فارابی 0000-0001-5340-1607 حامد دژآباد دانشیار دانشگاه تهران ـ پردیس فارابی قم Journal Article 2019 06 29 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.2.7 An important science that is of frequent application in the interpretation of the Quran is morphosemantics. Despite its significance, it has remained rather ignored by interpreters. One of the subjects discussed in this regard is the principle of ‘the dependency of connotation upon denotation’. The validity of this principle in dealing with meanings based on morphological considerations is unanimously agreed on by the scholars in the field. According to this principle, the way a lexical item is understood depends on its morphological form. The interpretation of the Quran to clarify the word of God on the basis of morphosemantic features was rarely conducted by early Sunni and Shia interpreters. However, Allameh Tabatabayi, as a contemporary scholar, has favored it in his Al-Mizan Interpretation. The application of this principle has also been expanded and stabilized by Ayatollah Javadi Amoli. By virtue of his scholastic mastery, especially in rational matters, this interpreter has been able to corroborate and regularized the application of the principle in the field of interpretation. The present research has been conducted through a comparative-analytical method and based on Javadi Amoli’s views about interpretation. The study actually seeks to shed light on the various applications of the mentioned principle. The results of the study show that a more expressive interpretation of the Quran is possible to offer, and some challenges in the field of interpretation can be coped with if jurisprudence and interpretation are reconciled as two fundamental sciences and the ignored potentials of the morphosemantics are put to practice. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.2.7 یکی از موضوعات مهم و پرکاربرد علم اصول که در تفسیر و علوم قرآنی کاربست به‌سزایی دارد، مباحث الفاظ است. بهرغم اهمیت بسیار زیاد این مباحث، موضوعات زیرمجموعه این عنوان کمتر مورد توجه مفسران بوده است. قاعده زبانی «تعلیق الحکم علی الوصف مشعر بالعلیة» از جمله این موضوعات است که اصولیان ذیل مبحث مفهوم وصف، از آن یاد کرده و مورد اتفاق موافقان و مخالفان مفهوم وصف است. بر طبق این قاعده، وصفِ به‌کار گرفته شده در جمله، به علّیّت حکم جمله اِشعار دارد. راهیابی این قاعده به تفسیر قرآن و استمداد از آن در جهت تبیین گویاتر کلام الهی، گرچه در آثار مفسران سلف از فریقین، به‌ندرت به‌چشم میخورد، اما کاربست گسترده آن، توسط علامه طباطبایی در تفسیر «المیزان» مورد توجه واقع شده و آیت‌الله جوادی آملی، به آن توسعه بخشیده و آن را تثبیت نموده است. این مفسر با اشراف علمی خود بر مباحث عقلی بهویژه علم اصول، توانسته است تا علم تفسیر را نسبت به گذشته منسجمتر و ضابطهمندتر نماید که این امر در به‌کارگیری این قاعده، کاملاً مشهود است. این پژوهه با استفاده از روش تطبیقیـتحلیلی و با تأکید بر آرای تفسیری ایشان نگاشته شده و رسالت تبیین گونههای متعدّد و برشماری کارکردهای تفسیری این قاعده را برعهده دارد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که با ایجاد الفت میان دو علم اصول فقه و تفسیر و استفاده از ظرفیتهای مغفول این قاعده زبانی در حوزه تفسیر قرآن، میتوان تفسیر گویاتری ارائه نمود و به حل پارهای از چالشهای این حوزه کمک شایانی کرد.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2034_d198bd736a97e7cecfdf8f4f2027ef80.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 The role of contextual clues in the selection of appropriate equivalents: A case study of the Quran translated by Haddad Adel معناشناسی «وجوه و نظائر» و چگونگی معادل یابی آن در فرایند ترجمه حداد عادل از قرآن کریم 47 67 2045 10.30512/kq.2021.11718.2391 FA محمدحسن امرائی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ولایت ایرانشهر یحیی معروف استاد دانشگاه رازی کرمانشاه Journal Article 2019 02 28 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.3.8 Semantic considerations in the translation of the Quran are partly related to the use of context clues to deal with the lexical items. In this regard, the Book is found amazingly stratified. Generally, understanding and translating the Quranic words strongly depends on the scrutiny of their contexts. Words with several meanings encoded in them usually impart only one meaning in a certain context. As some translated copies of the Quran show, mistakes have slipped through due to the ignoring of the position of words in sentences and the words that are collocated to them. Some translators, indeed, have rendered certain multi-meaning words the same way everywhere in the Book. The present research is conducted through a descriptive-analytical method to evaluate the contextual truth value of Haddad Adel’s translation of the Quran by a random selection of his renderings. As the results of the study show, considering the semantic principles of how to handle polysemous words in linguistic contexts, Haddad Adel has rendered many of such words appropriately although there are many incongruent cases as well in which the selected target language equivalents do not match the corresponding contexts in the original text. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.3.8 دانش «وجوه و نظائر» به بررسی دلالتهای متعدد واژگان در بافت کلام وحیانی قرآن کریم میپردازد و نشان میدهد که این کتاب عظیم، دارای لایههای مختلف معنایی است. ازاینرو، فهم دقیق و معناشناسی واژگان قرآن، منوط به فهم وجوه و نظائر است. واژگان چند معنا در مصحف شریف، بیش از یک معنا را در نهاد خود جای داده که در ترجمه، غالباً بیش از یک معادل را پذیرا نیستند. ناظر به همین تنگنا، گاهی مترجمان در ترجمه واژگان دچار لغزش شده و واژهای را که در موارد گوناگون معانی متفاوتی دارد، همهجا یکسان ترجمه کرده یا وجه معنایی واژه را متناسب با معانی موجود در کتب وجوه و نظائر و علوم قرآنی برگردان نکرده‌اند. نگارندگان این جستار با بررسی و استقصاء وجوه قرآنی در ترجمه حداد عادل، به تناسب حجم اندک این پژوهش، شماری از این وجوه قرآنی را به صورت کاملاً تصادفی، ارزیابی توصیفی‌ـ ‌تحلیلی و نقدی نمودهاند. دستاورد این پژوهش که اساس آن بر وجوه معنایی و نه نظائر متمرکز است، نشان داد که این ترجمه از منظر دانش وجوه و نظائر، غالباً معادل و مطابق است؛ اما در بسیاری موارد نیز دچار لغزش و اشتباه شده و معانیای مغایر با معانی موجود در کتب وجوه و نظائر، علوم قرآنی و تفاسیر ارائه کرده است.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2045_0189caa552598b845b29b17a427692d1.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 The divine representation of man and its relationship to the flawless character of saints and prophets from the perspective of Sunni and Shia interpreters ارتباط خلیفة اللهی انسان با عصمت انبیاء و اولیاء (ع) از منظر مفسران فریقین 69 87 2044 10.30512/kq.2021.12340.2468 FA سید محمد علی میربلوکی دانشجوی دکتری رشته تفسیر تطبیقی دانشگاه یزد حسین ابویی دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه یزد محمدحسین برومند دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه یزد جواد پورروستائی اردکانی استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه یزد Journal Article 2019 06 02 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.4.9 From Sunni and Shia points of view, man’s representation of God on the earth can be discussed in terms of a) the meaning of God’s representation, b) instances of that representation, and c) duties and functions of the representative. These three tenets join hands to make up the geometry of man’s recognition of himself and God. This recognition ultimately rules every other component of man’s religious faith. The present study mainly aims to clarify the relationship between man’s representation of God and the infallibility of saints and prophets through the lens of scholars in both sects of Islam. Using library sources as well as a descriptive-analytical method, it is found that different schools of interpretation, including rhetorical, philosophical and mystical schools, have addressed the infallibility issue as related to divine representation in the Quran from their own point of view each. Rhetoricians have interpreted this issue by providing rational and narrative pieces of evidence. However, philosophical and mystical interpreters have taken resort to rational and ontological reasons and sometimes to their own personal mystic feelings in this regard. As the results of the study show, part of one’s religious belief depends on how man’s representation in the Quran is looked at and interpreted. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.4.9 خلافت الهی انسان از منظر فریقین در سه حوزه اصلی بحث ‌برانگیز بوده است که عبارت‌اند از: 1. منظور از خلیفه و مستخلفٌ‌عنه، 2. مصداق یا مصادیق خلیفه، 3. شئون مختلف خلیفه. تبیین هرکدام از موارد پیش‌گفته در مسأله خلافت، دارای لوازم و آثار معرفتی است که در ایجاد هندسه معرفتی هر فرد مؤثر بوده و موضوعات معرفتی دیگر را نیز تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. از این جهت مسأله اصلی در مقاله حاضر، بیان چگونگی ارتباط و تلازم بین بحث خلافت الهی انسان و مسأله عصمت انبیاء و اولیاء (ع) از منظر مفسران و اندیشمندان فریقین است. در این خصوص با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با رویکرد تحلیلی‌ـ‌ تطبیقی، در می‌یابیم که هرکدام از نحله‌های تفسیری، اعم از کلامی، فلسفی و عرفانی، مسأله عصمت را نیز مبتنی بر دیدگاه خود نسبت به مسأله خلافت انسان در قرآن کریم توضیح داده‌اند؛ به عبارت دیگر، مفسرانی که از منظر کلامی به موضوع خلافت انسان نگریسته‌اند، در تبیین مسأله عصمت نیز با استناد به ادلّه عقلی و نقلی به توضیح آن دست یازیده‌اند؛ اما کسانی که مواجهه فلسفی یا عرفانی با این مسأله داشته‌اند، مسأله عصمت و حدود و ثغور آن را نیز بر اساس قواعد عقلی و هستی‌شناسانه یا بر اساس ذوق عرفانی خویش بیان کرده‌اند. این پژوهش نشان می‌دهد حداقل پاره‌ای از موضوعات معرفتی، متأثر از نوع نگاه به مسأله خلافت انسان در قرآن کریم است.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2044_d8330f857a17c53d217014ee776bfd50.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 A critical view of applying the Quran to evaluate Hadiths: A case study of Al-Forghan Interpretation تحلیل و نقد کاربست قرآن در نقد حدیث در تفسیر «الفرقان» 89 104 2037 10.30512/kq.2021.13097.2555 FA زهره نریمانی استادیار دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم 0000-0001-9757-7225 جعفر فیروزمندی بندپی گروه زبان و ادبیات عرب، کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2019 09 30 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.5.0 The evaluative studies of the fundaments for the interpretation of Hadiths, especially interpretive ones, serve to promote the science of interpretation and Hadiths on the basis of modern stylistic principles. Such studies help to eliminate the mistakes made in interpretation or plug the gaps of the interpretations at hand. Al-Forghan is a good example of how the Quran can be used to interpret Hadiths and vice versa. This is owing to the use of specific interpretation techniques in which the Quran is viewed as the base while the validity of Hadiths is not ruled out. Hadiths, if not in contrast to the Quran, can be considered valid. In this case, they are interpreted on the basis of textual, conceptual and referential pieces of evidence derived from the Quran. According to the author of Al-Forghan Interpretation, once there are several incongruent Hadiths, firstly, there is just one of them to inevitable pick as correct and, secondly, the surface structure and the semantics of the Quran should be preferred to those of that Hadith. In other words, in the case of several contradictory Hadiths on one subject, it is the overt features of the Quran that should be relied on to make distinctions among those Hadiths. The author of Al-Forghan rejects the interpretation of the Quranic verses solely on the basis of valid views as stated in Hadiths. The present study partly seeks to criticize this approach. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.5.0 شناخت و ارزیابی مبانی نقد حدیث بهویژه در عرصه روایات تفسیری، خدمتی به علم تفسیر و حدیث بوده که در آن اصول سبکی نوین، معرفی و مورد ارزیابی و نقد قرار گرفته است تا دیگران در صورت الگوپذیری از این تفسیر، خطاها و کاستی‌های آن را جبران کنند. در این میان، تفسیر «الفرقان» به سبب رویکردهای خاص تفسیری و روایی که حاصل آن به طور عملی، اصالت دادن به قرآن و البته نفی نکردن حجیت سنت است، می‌تواند نمونه خوبی برای معرفی ارتباط قرآن و سنت باشد. در این پژوهش، با مطالعه و استخراج روایات موجود در تفسیر «الفرقان» و ارزیابی آنها از زاویه نقد حدیث با محوریت قرآن، به تبیین و نقد آراء مؤلف این تفسیر پرداخته شده است. مفسر در نقد احادیث و در روایات غیر معارض با قرآن، ابتدا کسب موافقت و وجود شبیه، شاهد و مصداق از قرآن و در مرحله بعد، مخالفت نداشتن با قرآن را کافی دانسته است. از دیدگاه وی، برخلاف روایات معارض که ضرورتاً موافقت در یکی از روایات متعارضین باید لحاظ گردد، ظاهر قرآن بر نص حدیث صحیح، ترجیح دارد و هنگام تعارض باید ظاهر قرآن را اخذ نمود. وی تخصیص یا تقیید نص و ظاهر قرآن را با سنّت قطعیّه نپذیرفته است. در مقاله به تفصیل، نقدهای وارد بر این دیدگاه ارائه شده است.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2037_23d2e1578544b172cca332ff74bddf5f.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Suffixes of address in the Quranic demonstrative words and their correspondence to their addressees حرف «کاف» خطاب در اسماء اشاره و مطابقت آن با مخاطب در قرآن 105 122 2035 10.30512/kq.2021.13373.2606 FA خدیجه مسرور دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث 0000-0003-1429-0734 عباس مصلایی پور عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق 0000-0003-1692-4593 Journal Article 2019 11 09 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.6.1 One of the issues of concern in literature and speech interpretation is address. Terms of address have been both frequently and variously applied in the Quran. This application has made the word of God even more effective for the guidance of man. A commonly used class of devices of address in Arabic consists of the suffixes ‘ka’, ‘ke’, ‘kuma’ and ‘kum’. These four are different in terms of gender and number. They are also used differentially in terms of their correspondence to their addressees, the reason of which is not known. Through a descriptive-analytical method, the present study seeks to detect why the suffixes of address are sometimes inconsistent with their addresses. Indeed, such inconsistency bestows a unique identity upon the verses. With regard to the textual features, the revelation setting as well as the grammarians’ and interpretors’ opinions, it has emerged that plural words of address such as ‘zalikum’, ‘ulaekum’ and ‘tilkum’ refer to a group of addressees that does not include the prophet. Also, the word of address ‘kuma’ and the feminine suffix ‘ke’ refer to specific persons. In the case of ‘zalika’, however, the usage is differential. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.6.1 یکی از مباحث قرآنی که از دیرباز مورد توجه ادیبان و مفسران بوده، بحث خطاب است. قرآن به عنوان کلام باری تعالی برای هدایت بشر در جهت اثرگذاری بیشتر، از خطاب به ‌صورت گسترده بهره برده است و طیف متنوعی از خطاب‌ها و مخاطبان در قرآن یافت می‌شود. یکی از این ادوات، حرف خطاب در اسماء اشاره است که بسامد بسیاری در قرآن دارد، ولی حرف خطاب اسماء اشاره در قرآن از لحاظ جنس و عدد متغیر است و ضوابط مطابقت و عدم مطابقت آن با مخاطب و علل آن در قرآن روشن نیست. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی درصدد کشف اختلاف کاربرد حرف خطاب هماهنگ با مخاطب و ناهماهنگ بوده و ویژگی خاص این نوع آیات را بیان می‌کند. در این میان به کمک بافت کلام و یا بستر نزول وحی و استفاده از آراء نحویان و مفسران، روشن شد که در مواردی که حرف خطاب به ‌صورت جمع به‌کار رفته، نظیر «ذلکم»، «اولئکم»، «تلکم»، پیامبر اکرم (ص) در شمار مخاطبان نیست و حروف خطاب مثنی «کما» و نیز مؤنث «کِ» به افرادی ویژه اختصاص دارد، اما هرگاه «ذلک» به ‌کار رفته باشد، حالت‌های متفاوتی را می‌توان مشاهده کرد.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2035_2b0f658cbffd284984fb11d90254081f.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Semantic description of the once-occurring word mozabzab and the pathology of its translation معناشناسی توصیفی واژه تکامد «مذبذب» و آسیب‌شناسی ترجمه آن 123 143 2041 10.30512/kq.2021.12826.2524 FA صدیقه افتاده دانش آموخته دکتری گروه قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی؛ تهران، ایران عباس همامی استاد گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2019 08 14 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.7.2 To understand the Holy Quran perfectly, one has to delve into the meaning of individual words that are strung together to make up the Quranic texts. There are certain words that occur just once in the book; they might be called ‘oncers’. Like the other words, they have to be defined and understood within their contexts. Using a descriptive-analytical method, the present study aims at the semantic features of the once-occurring word mozabzab in verse 143 of the Al-Nisa’ Chapter. The features are determined in terms of the collocative, substitutive and contrastive relationships that the word has with other words. As the results indicate, mozabzab is used in collocations with such words as izlal (being astray), reya (ostentation) and yukhade’un (being trick). It is also sometimes in a substitutive relationship with the concepts morjefoun (rumor mongers), boht and heyran (confusion), yatihoun and ya’mahoun (wandering) and yataradadoun (being skeptic). The words found in contrast to mozabzab are sakineh (peace of mind), sabat (stability), istiqhamat (resistance) and mustaqhar (settled). This study is partly dedicated to the pathology of the translated versions of this word. The study, indeed, fills some gaps in the literature on the semantics of the Quran and the pathology of Quranic translations. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.7.2 شناخت و فهم معنای قرآن کریم در گرو فهم واژهها و مفاهیمی است که همچون دانههای زنجیر به هم پیوستهاند. واژههایی در قرآن وجود دارند که تنها یکبار استعمال شدهاند که در اصطلاح به آنها «تکامد» گفته میشود. تکامدها مانند سایر مفاهیم قرآن، نیازمند واکاوی و معناشناسیاند. این مقاله که با روش توصیفی‌ـ ‌تحلیلی سامان یافته، به معناشناسی تکامد اسمی «مذبذب» ـ واقع در آیه 143 سوره نساء ـ با استفاده از روابط هم‌نشینی، جانشینی و تقابلی میپردازد. نتایج تحقیق نشان میدهد که مذبذب با مفاهیمی مانند «اضلال»، «ریا» و «یخادعون» رابطه همنشینی داشته و به صورت موردی، با «مرجفون»، «بهت»، «حیران»، «یتیهون»، یترددون» و «یعمهون» رابطه جانشینی دارد. نیز به طور موردی با واژگان «سکینه»، «ثبات»، «استقامت» و «مستقر» در تقابل معنایی است. در ادامه، ترجمه این واژه از سوی برخی مترجمان قرآن کریم آسیب‌شناسی شده است. این تحقیق در تکمیل شبکه معناشناسی مفاهیم و اصطلاحات قرآن و همچنین آسیب‌شناسی ترجمههای قرآن کریم کارکرد آشکاری دارد.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2041_89885ff2c83a10305ee08bd507c1049c.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Analysis of the Quranic evidence and Hadiths on the prohibition of Taqhyeh where murder is likely واکاوی مبانی قرآنی و روایی قاعده « لاتقیه فی الدماء» 145 164 1974 10.30512/kq.2021.11762.2395 FA عباس کلانتری خلیل آباد دانشیار گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران نفیسه متولی زاده استادیار گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران علی غلامی دانشیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه امام صادق (ع) علی اکبر کریمی زارچی دانشجوی دکترای فقه و حقوق جزا، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران Journal Article 2019 04 16 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.8.3 In Shia jurisprudence, human life is highly respected and its protection is recommended. Even in the case of Taqhyeh (good-willed self-restraint), where one is allowed to conceal the truth or do something illegitimate just to save someone’s life, property or image, there is no license for murder. In other words, in emergencies, no Muslim can be killed to save someone else’s life or property. This decree is referred to as the principle of “Taqhyeh is banned on murder”. Using a descriptive-analytical method, this study seeks to answer a number of questions including a) How does the Holy Quran approach Taqhyeh in relation to murder?, b) In terms of references and substantiation, how valid are the Hadiths regarding the ban on blood in Taqhyeh or emergency conditions?, c) Does the principle of “Taqhyeh is banned on murder” also apply to non-Muslims like those under Muslim custody or mandate?, and d) Are there any exceptions postulated by Shia jurisprudents to this principle? An important finding of this study is that the Quran and Hadiths as well as jurisprudential statements absolutely prohibit the murder of Muslims and non-Moslems under Taqhyeh and emergencies. The only exception is when killing one person can protect many other lives or fulfil a case of paramount significance. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.8.3 در فقه امامیه، اهتمام فراوانی نسبت به حفظ جان و حرمت دماء مشاهده می‌شود؛ تا بدانجا که حتی در تقیه که فرد مکلف است برای حفظ جان، مال و آبرو به حسب شرایط، به کتمان یا حتی عملی خلاف موازین شرعی روی آورد، اما این اختیار بدو داده نشده که مرتکب قتل عمد شود. ازاین‌رو، شرایط اضطرار و تقیه نمی‌تواند به ریختن خون مسلمانی بیانجامد؛ امری که از آن به قاعده «لا تقیة فی الدماء» یاد میشود. این پژوهش با روشی توصیفی‌ـ‌تحلیلی درصدد پاسخ به این سؤالات است که اولاً دلالت آیات شریفه قرآن کریم بر حرمت قتل انسان در شرایط تقیه چگونه است؟ ثانیاً اعتبار روایاتی که به عدم جواز قتل انسانها در هنگام تقیه و شرایط اضطرار میپردازد، به لحاظ سندی و کیفیت دلالت چگونه است؟ ثالثاً آیا اطلاق این دسته از روایات شامل افراد غیرمسلمان همچون معاهد و ذمی میشود؟ رابعاً استثناء قاعده فقهی مزبور در نظرات فقهای امامیه، چه مواردی را دربرمیگیرد؟ یکی از دستاوردهای مقاله آن است که نصوص قرآنی و روایی و همچنین گستره قاعده فقهی پیش‌گفته، ریختن خون مطلق انسان ـ اعم از مسلمان و کافر ـ را در شرایط تقیه و اضطرار، جایز نمی‌داند مگر در موارد اندکی که حفظ جان افراد بیشتری اقتضا کند یا مصالح مهم‌تری در میان باشد.

https://kq.meybod.ac.ir/article_1974_3d863b367aa379f71c7afc0c9cdca41d.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Imagery of metaphors in Quran-based prayers تصویرسازی استعاره در دعاهای قرآنی 165 184 2047 10.30512/kq.2021.11128.2306 FA حسین مهتدی دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس 0000-0001-9485-2682 Journal Article 2018 12 15 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.9.4 Metaphor is a figure of speech in which two different concepts are stated together as an integrated pair of contrasts. This verbal technique gives one of the two concepts a form or an identity that would not be sensed when expressed non-figuratively. The Quran is rich in two major kinds of metaphors, overt and covert. The present study is dedicated to the extraction of Quranic prayers and the analysis of their aesthetic features. Among these features, one may refer to a) exaggeration, b) order and proportion in verses as well as the musicality that makes those verses sound harmonious, c) personification and incarnation, and d) elegant lexical forms and meanings. What is to be taken seriously about all the Quranic metaphors is their context, ignoring which would abort the understanding of the metaphorical concepts. This study uses a descriptive-analytical method to focus on the metaphors in the prayers of the Quran, among all the others. It has brought about more tangible and to-the-point results. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.9.4 استعاره، هنری بیانی است که در آن دو امر متفاوت کنار هم می‌نشیند و موجب وحدت میان اضداد می‌شود. این شیوه بیانی از دو چیز، تعبیری تازه ارائه می‌دهد که شنونده یا خواننده با استعمال حقیقی آن را حس نمی‌کند. این هنر بیانی در قرآن به دو صورت استعاره مصرحه و مکنیه، فراوان یافت میشود. در این پژوهش، استعاره‌هایی که در دعاهای قرآنی به کار رفته است، استخراج شده و به جلوه‌های زیباشناسی آن اشاره رفته است. مهم‌ترین جلوه‌های زیباشناسی استعاره در دعاهای قرآنی عبارتند از: 1. مبالغه، 2. رعایت نظم و تناسب در آیات و ایجاد نوعی موسیقی در کلام به‌طوری‌که سخن از یکنواختگی خارج می‌شود، 3. تشخیص و تجسیم، 4. تحسین ظاهر و معنای لغت. آنچه در همه استعاره‌های قرآنی حائز اهمیت است، موضوع سیاق و بافت آیات است به‌طوری‌که بدون در نظر گرفتن آن نمی‌توان به معنا و مفهوم استعاره پی‌ برد. نگارنده در این مقاله با استفاده از شیوه استقرائی و توصیفی تحلیلی، تنها استعارههای موجود در دعاهای قرآن را از بین تمام استعاره‌های قرآنی، استخراج کرده تا به نتیجه‌گیری بهتر و ملموس‌تری دست یابد.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2047_a501bebf79d570651ff601788ea9d16d.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 A critical view of syntactic entailment clarification by Ibn-e Ashour and Mashhadi Qomi بررسی و نقد تبیین معانی تضمین نحوی توسط ابن‌ عاشور و مشهدی قمی 185 202 1836 10.30512/kq.2020.1836 FA محمد علی حاجعلی پور فارغ التحصیل دکتری رشته زبان وادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین سید محمد میرحسینی دانشیار زبان وادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین Journal Article 2019 07 03 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.10.5 Syntactic entailment is an important figure of speech the proper application of which helps to better understand and convey the meanings of Quranic verses. As the scholars in the field of interpretation believe, there is a kind of semantic extrapolation in the entailment technique. In an entailment case, a verb is deleted, but another is maintained. The meanings of both verbs should, however, be taken into account when interpreting a verse. Ignoring the entailed verb can lead to the defective understanding of the verse. The present study seeks to shed light on the role of syntactic entailment as seen by Ibn-e Ashour and Mashhadi Qomi. For this purpose, certain textual examples are picked from the interpretations Al-Tahrir wa Al-Tanwir and Kanz ol-Daqhaeqh authored by those two scholars. The examples serve to show how successfully the interpreters have conveyed the corresponding eloquence and the covert meanings. It is found that they have favored different interpretive styles; while Ibn-e Ashour mainly uses a literary and rhetorical approach, Mashhadi Qomi mostly sticks to Hadiths with literary concerns on the side. In this regard, Ibn-e Ashour draws upon syntactic entailments more frequently than Mashhadi Qomi, although he sometimes mixes them up with other syntactic features. By and large, it is concluded that neither interpreter has managed to successfully apply entailments for semantic clarification as well as the highlighting of the Quranic eloquence. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.10.5 تضمین نحوی یکی از صنایع مهم ادبی است که شناخت و تمیز آن از صنایع بلاغی دیگر و همچنین کاربست دقیق آن، می‌تواند در انتقال بهتر معانی آیات کمک کند. علمای تفسیر معتقدند که در تضمین، نوعی توسعه معنایی وجود دارد؛ بدین معنی که هرچند در تضمین، یک فعل محذوف و فعل دیگر مذکور است، اما معنای هر دو فعل در تفسیر آیه ملاک قرار می‌گیرد. بنابراین بی‌توجهی به این نکات، به انتقال نیافتن درست بلاغت و معانی نهفته در تضمین می‌انجامد. ازاین‌رو، نگارنده در تحقیق حاضر درصدد است با انتخاب نمونه‌هایی، جایگاه تضمین و همچنین نحوه انتقال بلاغت و معانی نهفته در تضمین را نزد ابن عاشور و مشهدی ‌قمی در دو تفسیر «التحریر و التنویر» و «کنز الدقائق و بحر الغرائب» واکاوی نماید. این دو مفسر دارای سبک متفاوتی هستند. سبک ابن‎ عاشور بیشتر ادبی و بلاغی، اما سبک مشهدی قمی در کنار توجه به مسائل ادبی، بیشتر مبتنی بر روایت است. در نهایت روشن گردید با اینکه تضمین نحوی نزد ابن عاشور در مقایسه با مشهدی قمی جایگاه والاتری داشته و بیشتر بدان پرداخته است، اما گاهی تضمین را با مباحث نحوی و بلاغی دیگر آمیخته است. افزون بر این، هر دو مفسر به ندرت در انتقال بلاغت و معانی تضمین موفق بوده‌اند.

https://kq.meybod.ac.ir/article_1836_f26dab9bf6a137c3b6782e562794c2f2.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 ‘Adam’ and ‘man’ as the successors of humans or of God: A critique on Soleymani’s view of the succession of Adam and man «آدم و انسان»، خلیفة بشر یا خلیفة خدا ؛ نقد دیدگاه انتقادیِ «سلیمانی» به خلافت آدم علیه‌السلام و انسان 203 219 2038 10.30512/kq.2021.13009.2540 FA محمدرضا امین استادیار موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره Journal Article 2019 09 16 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.11.6 A point of controversy regarding the succession issue as mentioned in verse 30 of the ‘Al-Baqhareh’ Chapter in the Quran is the identification of the being succeeded by Adam and man. Different sources have referred to God, Jinn, angels, primitive man, men of the past and even all the other creatures. In this respect, Kamal Soleymani has come up with a critical paper which claims that the difference between man and human in the Quran is suggestive of Adam’s and man’s replacement of the speechless humans of the past. To prove this claim, Soleymani takes resort to pieces of evidence from the Quran, interpretations and Hadiths. The present study evaluates the authenticity of his view by analyzing its evidence and rudiments. As the results show, regardless of whether or not Adam is the successor of God, Soleymani’s evidence is not adequate enough to believe that the talking man has replaced the non-evolved man. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.11.6 یکی از نکات اختلافی در مورد موضوع خلافت در آیه 30 از سوره بقره، شناسایی موجودی است که آدم علیه‌السلام (و انسان) جانشین‌اش می‌شود. در معرفی این موجود به «خدا، جن، فرشتگان، نسناس، انسان‌های پیشین، یا حتی تمامی موجودات»، اشاره شده است. اما دیدگاهی انتقادی در قالب مقاله‌ای به قلم کمال سلیمانی، با تکیه بر تفاوتی که ادعا می‌کند در قرآن بین «انسان» و «بشر» وجود دارد، «آدم (و انسان)» را جایگزین «بشرِ بی‌زبان» دانسته و برای اثبات آن، دلائلی قرآنی، تفسیری و حدیثی اقامه می‌کند. در مقاله پیش‌رو با هدف بررسی اتقان این دیدگاه، مستندات و مقدمات استدلال آن بررسی و نقد شد و این نتیجه به دست آمد که ـ فارغ از اینکه آدم (ع)، خلیفة خدا باشد یا نباشد ـ نمی‌توان با تکیه بر مستندات مطرح در این دیدگاه، جایگزینی آدم (و انسانِ) دارای زبان و بیان، به‌جای بشرِ تکامل‌نیافته را اثبات کرد.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2038_2557911c1bf75c2b643afb4ecbfc8ec2.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Reflection of Nahj ol-Balagheh teachings in the etiology of crimes بازتاب آموزه های نهج البلاغه در جرم شناسی علت شناختی 221 240 2036 10.30512/kq.2021.13182.2569 FA فاطمه نوری استادیار دانشگاه پیام نور Journal Article 2019 10 11 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.12.7 Criminologists cast an etiological look at crimes to identify the factors that lead to crimes. Some of them draw upon the criminal biology and adopt a radical approach to claim that biological fatalism is involved in criminal behaviors. Some others adopt a mild approach based on social biology and consider a criminal as a person with options but deviated tendencies who commits crimes under the impact of environmental factors. A delve into Nahj ol-Balagheh indicates that, several centuries before the advent of scientific criminology, Imam Ali (pbuh) had thoroughly discussed the etiology of crimes. He identified a set of crime-inducing factors and offered the most effective and practical ways of detecting the roots of crimes. Through library work and content analysis, this study seeks to investigate the factors that lead to crimes from Imam Ali’s perspective. As the results show, crimes stem from different grounds; when the grounds are prepared, crimes occur inevitably. According to Nahj ol-Balagheh, there are biological, psychological and social factors to predispose crimes, but man is seen between the two poles of force and option. Thus, a criminal can never claim to be predestined to commit crimes. An analysis of such teachings in the book can provide insights for the introduction of new theories in criminology and better methods to prevent crimes. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.12.7 نگاه‌‌ علتشناسانه به رفتار مجرمانه، به دنبال شناسایی عوامل جرمزا مورد توجه جرمشناسان قرار گرفته است؛ برخی با رویکردی افراطی و به تبعیت از زیستشناسیجنایی، قائل به جبرگرایی زیستی در رفتار مجرمانه بوده و برخی با رویکردی تعادلگرا با الهام از زیستشناسیِاجتماعی، بزهکار را موجودی مختار اما با گرایشهای منحرفانه قلمداد کرده‌اند که تحت تأثیر شرایط محیطی، مرتکب جرم میشود. بررسی مضامین مندرج در نهج‌البلاغه نشان می‌دهد قرنها پیش از شکلگیری جرمشناسیِ علمی، سبب‌شناسی رفتار مجرمانه به صورت همهجانبه مورد توجه امیرالمؤمنین(ع) قرار داشته ‌است؛ به گونهای که مجموعهای از عوامل جرمزا را شناسایی و مفیدترین و کاربردیترین راهکارهای ریشهیابی رفتارهای مجرمانه را ارائهکردهاست. در این مقاله، با استفاده از روش اسنادی و تحلیل محتوا، عوامل جرمزا از دیدگاه حضرت علی(ع) مورد بررسی قرار‌ گرفته است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که جرم، معلول عوامل مختلفی است؛ چنانچه علت یا علل آن پدید آید، جرم ناخواسته رخ میدهد. همچنین آموزههای نهجالبلاغه هر چند بر نقش عوامل زیستی، روانی و اجتماعی به عنوان عوامل زمینهساز جرم تأکید میکند؛ اما همواره انسان را در بینابین وادی جبر و اختیار تفسیر کرده و به هیچ روی از بزهکار به عنوان موجود اسیر سرنوشت محتوم خویش، یاد نکرده است. تحلیل این نگرشها میتواند در ارائه نظریات جدید جرمشناسی و راهکارهای نوین کاربردی پیشگیری از جرایم، مفید و مؤثر باشد.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2036_f48c04ffab49ff0e5d1176244fdfb65c.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Exploration of Imams’ quotes in Tha’labi’s interpretation of the Quran بررسی روایات اهل بیت (ع) در تفسیر ثعلبی 241 260 2043 10.30512/kq.2021.12601.2500 FA سیده وحیده رحیمی استادیار دانشگاه قم کبری باقری کارشناسی ارشد دانشگاه قم Journal Article 2019 07 16 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.13.8 Sunni interpreters of the Quran have taken resort to quotes from Shia Imams (peace be upon them) and dealt with them critically in different ways. Some of them have heavily drawn upon those quotes so as to interpret the Quranic verses. Some others have just occasionally quoted from Imams and have made a lot of mistakes in handling them. This study seeks to evaluate the rate of applying the Hadiths from Imams as well as the approach adopted to them by Tha’labi, a great 5th-century Sunni scholar. Those Hadiths are extracted from his Al-Kashf wa Al-Bayan and then classified in terms of number and theme for each Imam separately. For this purpose, a descriptive-analytical method has been used. As the results of the study show, Tha’labi has widely used Imams’ quotes but has failed to make use of authentic ones to deal with such important issues as personal virtues, their instances, details of narratives as well as the advantages of verses and chapters. Besides, in some cases, he has attributed certain weak statements to Imams. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.13.8 مفسران اهل سنت در تفاسیر خود گونه‌های مختلفی از روایات اهل‌بیت (ع) را به شکل‌های گوناگون نقل کرده و عملکرد متفاوتی در نقل و نقد چنین روایاتی داشته‌اند. برخی به شکل گسترده به نقل روایات اهل‌بیت (ع) پرداخته و در تفسیر آیات قرآن از این روایات بهره برده‌اند و عدهای به نقل اندک این روایات بسنده کرده و در نقد و بررسی آنها دچار خطاهای فراوان شده‌اند. این پژوهش درصدد است تا میزان اقبال و نحوه تعامل ثعلبی، یکی از مفسران بزرگ اهل سنت در قرن پنجم هجری، در مواجهه با روایات اهل‌بیت (ع) را بررسی کند. در این پژوهش که به شکل توصیفی‌ـ‌تحلیلی انجام شده است، این دسته از روایات از تفسیر «الکشف و البیان» استخراج شده و تعداد و گونه‌های روایات هریک از معصومان (ع) به شکل مجزا مورد مطالعه قرار گرفته است. نتیجه به‌دست آمده از این قرار است که ثعلبی با وجود نقل احادیث فراوان از اهل‌بیت (ع)، در نقل موضوعات مهمی مانند بیان مصادیق، فضائل اشخاص، جزئیات قصص و فضائل آیات و سور از روایات ضعیف بهره برده و در مواردی، اینگونه روایات را به اهل‌بیت (ع) نسبت داده است.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2043_d79c6256b9bdac53a55801a066b70da3.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Verification of Sheikh Sadouqh’s opinion about the sameness of Mo’az Ibn-Moslem and Mo’az Ibn-Kathir تحریر دیدگاه شیخ صدوق در وحدت «مُعاذ بن مسلم» و «مُعاذ بن کثیر» 261 279 2042 10.30512/kq.2021.12788.2518 FA معصومه طاهریان قادی دانش‌آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران 0000-0002-1941-8816 سید محسن موسوی استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران سید علی اکبر ربیع نتاج استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران 0000-0001-7523-6040 مهدی تقی زاده طبری استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران Journal Article 2019 08 08 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.14.9 When giving references to Hadiths, scholars sometimes face the problem of multiple names for a certain author. In other words, an author may have been recorded with different first names, second names or pennames. In this respect, Sheikh Sadouqh claims that Mo’az Ibn-Moslem and Mo’az Ibn-Kathir are, indeed, one person. History books as well as books of Hadiths and citations have referred to Mo’az Ibn-Moslem as Al-Hera, Al-Fera, Bayya Ul-Harvi wa Al-Nahwi and to Mo’az Ibn-Kathir as Kasayie, Bayya Ul-Aksyeh, Sahib Ul-Aksyeh and Bayya Ul-Karabis. Reports on citations assume authenticity for Mo’az Ibn-Moslem but not for Mo’az Ibn-Kathir. Therefore, in case that these two persons are proved to be the same, Mo’az Ibn-Kathir will emerge as an authentic figure too. As the evidence shows, due to the name resemblance, some recent scholars have attributed the longevity of Mo’az Ibn-Moslem, as the real figure, to Mo’az Ibn-Kathir, as the referential figure. According to the findings of this research, these two figures have been reported with the same social class, job and living place in many documents. Besides, they have been equally favored by Imam Sadeqh (pbuh). This brings one to the conclusion that Sheikh Sadouqh’s claim about the sameness of these two persons is correct, and Mo’az Ibn-Kathir is thus authenticated. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.14.9 یکی از موانع شناسایی هویت راویان در بررسیهای سندی، عناوین متعدد راوی در قالب کنیه، لقب و اسم و نیز اشتراک یک اسم بر مصادیق مختلف است. در همین رابطه شیخ صدوق مدعی است «معاذ بن مسلم» و «معاذ بن کثیر» هویت یکسانی دارند. در کتب رجالی، تاریخی و حدیثی برای معاذ بن مسلم، اسامی «الهرا، الفرا، بیّاع الهروی و نحوی» و برای معاذ بن کثیر نامهای «کسایی، بیّاع الاکسیة، صاحب الاکسیة و بیّاع الکرابیس» ذکر شده است. از آنجا که برای معاذ بن کثیر برخلاف معاذ بن مسلم، توثیقی در کتب رجالی متقدم وجود ندارد، اثبات اتحاد این دو راوی، موجب توثیق معاذ بن کثیر نیز میگردد. طبق شواهد ارائه شده، عنوان مشترک معاذ بن مسلم در منابع تاریخی و روایی سبب شده است تا برخی متأخران، ویژگی طویلالعمر بودن شخصیت تاریخی را به شخصیت روایی سرایت دهند. این پژوهش نشان می‌دهد با توجه به اتحاد طبقه، شغل، محل سکونت، مقام و شأن معاذ بن مسلم و معاذ بن کثیر نزد امام صادق (ع)، صحت ادعای شیخ صدوق تأیید میشود و در نتیجه، توثیق معاذ بن کثیر نیز به‌دست میآید.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2042_71e09b16e21f7b6919bbfc43f6a5b2f0.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 The roles of Sheikh Mofeed and Sayed Morteza in the refinement of the ideological fundaments of Shi’ism نقش شیخ مفید و سید مرتضی در تنقیح مبانی فکری تشیّع 281 299 2039 10.30512/kq.2021.12961.2533 FA حامد مصطفوی فرد استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان 0000-0002-9881-2167 احمد شه گلی استادیار پژوهشکده کلام مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران Journal Article 2019 09 07 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.15.0 The fundaments of Shia jurisprudence and rhetoric were not shaped up until the onset of the major period of Imam Mahdi’s absence. That is why the field of jurisprudence was based on the Sunni school of thought and issuing decrees based on deduction was favored. From a rhetorical point of view, in that period, there were some I’tizal-inclined scholars, and certain perverted ideas such as fatalism, assimilation, exaggeration and underestimation had been introduced. In these circumstances, Sheikh Mofeed and Sayed Morteza made attempts to polish the Shia ideological fundaments and take a middle course between radical rationality (i.e., evasion from the Quran) and radical Quran advocacy (i.e., evasion from ration). A delve into the works of these two scholars shows that they assumed authenticity for frequently-cited Hadiths and well-evidenced remarks. On the other hand, Hadiths stated just by one person could not be relied on. On the basis of these considerations, they could cleanse Shia books from remarks and quotes that imparted distortion, fatalism, assimilation, exaggeration, and so on. They did it by discarding a multitude of weak Hadiths. In addition, according to the approach adopted by these two scholars, so many statements quoted from Imams were deleted from eminent Shia books just because they had no valid citations or references. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.15.0 مبانی فقهی و کلامی تشیع تا آغاز غیبت کبری، هنوز به صورت کامل ساخت نیافته بود. ازاینرو، در عرصه فقه، شاهد فقاهتی مبتنی بر افکار اهل سنت و متمایل به رأی و قیاس هستیم. در بعد کلامی نیز از یک سو، به متکلمانی برمیخوریم که گرایش‌های اعتزالی دارند و از سوی دیگر، برخی عقائد فاسد کلامی مانند نظریه تحریف، گرایش به جبر، تشبیه، غلو و تقصیر پدید آمدند. در این بین، شیخ مفید و سید مرتضی کوشیدند مبانی فکری تشیع را منقّح کرده و راهی میان عقلگرایی افراطی (نصگریزی) و نصگرایی افراطی (عقلگریزی) دراندازند. نگارندگان با مطالعه آثار شیخ مفید و سید مرتضی بر این عقیدهاند یکی از مهم‌ترین ابزارهای این دو برای رسیدن به این هدف، نظریه حجیت اخبار متواتر و محفوف به قرائن و در نقطه مقابل، عدم حجیت اخبار آحاد است. مبتنی بر این نظریه است که توانستند به تصفیه متون روایی پرداخته، انبوهی از روایات در حوزه تحریف، جبر، تشبیه، غلو و... را به دلیل «خبر واحد بودن» کنار بگذارند. همچنین در صورتی که صحت سند در مورد اخبار آحاد ضروری قلمداد شود، مبنای شیخ مفید و سید مرتضی باعث شد انبوهی از روایات معصومان (ع) در کتب معتبر امامیه، صرفاً به دلیل ضعف سند کنار گذاشته نشوند.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2039_a48564053b3c7b54800246348c7fa4a0.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 Evaluation of Ayatollah Sadr Kazemeini’s opinion about the author of Fiqh ol-Reza and the validity of the book from the viewpoint of jurisprudence ارزیابی دیدگاه آیت اللّه صدر کاظمینی در شناخت مؤلّف «فقه الرضا» و اعتبار اثر در استنباط فقهی 301 318 2046 10.30512/kq.2021.11707.2388 FA محمدرضا منوچهری نایینی استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم محمد حکیم طلبه حوزه علمیه قم و دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران Journal Article 2019 04 11 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.16.1 Since long, there has been a variety of ideas among Shia scholars about the author of the book Fiqh ol-Reza and the validity of the quotes in it. Among those who have addressed the issue, Ayatollah Sayed Hassan Sadr Kazemeini (1856-1936) seems to have been of the most noteworthy opinion about the book. He has attempted to prove that the two books Fiqh ol-Reza and Al-Taklif authored by Shalmaghani are, indeed, the same. This opinion is based on the unique quotes from Imam Reza (pbuh) that Shalmaghani has included in his book. The theoretician has also proved the invalidity of jurisprudence on the basis of the Hadiths in that book. This is because those Hadith are mentioned with defective references. Through a descriptive-analytical method, the present study evaluates the evidence on the sameness of the books Fiqh ol-Reza and Al-Taklif and analyzes the effect of defective references on the utility of the corresponding Hadiths in jurisprudence. The findings of the study are two-fold. First of all, the specific references that Shalmaghani has given just suggest that his book is a simple compilation of several works by different authors. Secondly, there are proofs that some of the Hadiths in the book Fiqh ol-Reza are real quotes from Imams and are congruent with the principles of Shia jurisprudence, hence authentic enough to rely on for judgement and inference. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.16.1 شناخت مؤلّف و میزان اعتبار روایات کتاب «فقه الرضا» در اجتهاد شیعی، از دیرباز دیدگاههای گوناگون و متفاوتی را در دانشهای فقه و حدیث امامیه پدید آورده است. در میان این نظریات، دیدگاه مطرح شده توسط آیت‌الله سیدحسن صدر کاظمینی(م. 1354 ق)، از اثرگذاری و اهمیتی ویژه درباره این کتاب برخوردار است. در این نظریه کوشش شده است تا یگانگی «فقه الرضا» و کتاب «التکلیفِ» شلمغانی، با استناد به حضور متفرّدات و روایات منحصر به فردِ محمد بن علی شلمغانی در کتابِ منسوب به حضرت رضا (ع) اثبات شود. همچنین، نظریهپرداز به اثبات عدم اعتبار استنباط احکام فقهی بر اساس احادیث کتاب، به دلیل ذکر نشدن اَسناد متصل برای روایات این اثر اهتمام ورزیده است. در جستار پیشرو که با روش تحلیلی‌ـ‌‌توصیفی سامان یافته، از یک سو، شواهد و ادلّه یگانگی کتاب «فقه الرضا» و کتاب «التکلیف» مورد بررسی و نقد قرار گرفته است و از سوی دیگر، تأثیرِ عدم درج اَسناد متصل در اعتبار اجتهاد فقهی با استناد به احادیث کتاب، واکاوی شده است. نتایج این پژوهش از این شمار است: نخست اینکه استناد به روایات اختصاصی شلمغانی، تنها مجموعهای بودن اثر را اثبات میکند و نشان میدهد که این کتاب، از به هم پیوستن اوراقی پراکنده از چند مؤلّف پدید آمده است، نه یکتایی محضِ دو اثر؛ دوم اینکه به دلیل حصول وثوق به صدور روایات از جانب اهل بیت (ع) بر اساس شواهد و قرائن گوناگون و اطمینان به صحّت عمل مطابق با احادیثی از این کتاب که با ضوابط مذهب فقهی امامیه هماهنگ‌ هستند، استنباط احکام بر پایه روایات «فقه الرضا»، مطابق با اسلوبهای پذیرفتهشده در اجتهاد خواهد بود و فقیهان مُجازند با استناد به این کتاب، به استنباط فقهی بپردازند.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2046_3875115bacc48cca24ac51ee4b0e7975.pdf

دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 10 23 2020 09 22 The lack and existence of lexical frequency in the Hadith legacy وجود یا عدم وجود متواتر لفظی در میراث حدیثی 319 335 2040 10.30512/kq.2021.12869.2526 FA مصطفی عباسی مقدم استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان قاسم بستانی دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز پرویز رستگار جزی دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان نصره باجی دانش آموخته دکتری دانشگاه کاشان Journal Article 2019 08 22 DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.17.2 Frequently quoted Hadiths make up a major class of religious quotes and are classified into lexical and semantic types. Due to its high frequency, the semantic type is not disputable. Hadiths quoted with lexical frequencies, however, have been invariably put to question for their validity. A group of interpreters have considered certain Hadith as of lexical frequency without evaluating their truth value. The present research is conducted through a descriptive-analytical method and library work to determine whether or not there are any frequently quoted statements in our Hadith legacy; in case there are any, how many and what about? The results of the study indicate a set of such Hadiths does exist there but in a low number. Some of them are frequently quoted just in half and some others just contain frequent words. DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.17.2 حدیث «متواتر» یکی از انواع معتبر حدیث است که از اهمیت به‌سزایی برخوردار است و به دو قسم لفظی و معنوی تقسیم میشود. درباره وجود متواتر معنوی هیچ تردیدی وجود ندارد و چنین حدیثی، فراوان یافت میشود؛ اما وجود متواتر لفظی و مصادیق آن، همواره محل سؤال بوده است. در جوامع حدیثی، نمونههایی ـ بی‌آنکه صحت‌اش بررسی شود ـ به عنوان متواتر لفظی شناخته شدهاند. در این مقاله به روش توصیفیـ تحلیلی و متکی بر تحقیق کتابخانه‌ای، به این پرسش‌ها پاسخ داده میشود که آیا در میراث حدیثی، حدیث متواتر وجود دارد؟ در صورت وجود چنین حدیثی، مصادیق و گستره آن کدامند؟ نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که در میراث حدیثی، متواتر لفظی وجود دارد؛ هرچند موارد آن اندک و بعضاً شامل بخشی از حدیث یا با ملاحظه الفاظ مترادف است.

https://kq.meybod.ac.ir/article_2040_4c144c47ecba6f8318128703ca9e2601.pdf