دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 16 1 2026 03 21 Accrediting the teachings of Khaybarī b. Alī Al-Ṭahān based on the historical currents and content evaluation of his narrations واکاوی اعتبار آموزه‌های «خیبری بن علی الطّحان» مبتنی بر «جریان‌شناسی تاریخی» و «سنجش محتوایی» روایات او 247 268 3783 10.30512/kq.2024.20486.3734 FA شادی نفیسی دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0009-4339-8091 علی ثقفیان دانش‌آموخته دکترای رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-6108-3300 Journal Article 2023 08 17 <span>Examining the status of narrators and validating their hadiths is one of the most important steps in determining the reliability and weakness of hadiths. The concept of ghuluw (exaggeration) is an important issue in the criticism of narrators, which leads to the loss of the validity of their hadiths. Among the personalities who have been accused of ghuluw and weakness by rijālī's is Khaybarī b. Alī Al-Ṭahān. This problem has caused doubts about his teachings. This is while, today, using new methods in the field of hadith criticism, it is possible to restore the reliability of the accused narrators or the validity of their narrations. In this research, in addition to collecting and analyzing the data of rijālī's and the information available in Khaybarī traditions, two methods of "historical current" and "narrative content measurement" are used to achieve the desired goal. Based on the first method, the conclusion is that the accusation of ghuluw against Khaybarī is due to the attribution to a movement centered on "Mufaḍal b. Umar Al-Ju'fī" in Kufa, whose associates have been strongly accused of ghuluw. Based on the second method, the result is that, not only among his teachings are there are examples that are in complete opposition to exaggerative behaviors, but also his hadiths have been narrated by other authentic narrators. This shows that "Khaybarī b. Alī " is not alone in his exaggerated narratives. The results of this article can restore the credibility of his narrations and cast doubt on his exaggeration and weakness.</span> <strong><span lang="FA">هدف</span></strong><span lang="FA">: شناسایی احوال راویان و اعتبارسنجی احادیث آنان از ارکان اساسی دانش رجال است. در این میان، اتهام «غلو» از مهم‌ترین عوامل جرح راویان و تضعیف روایات به‌شمار می‌آید. این پژوهش با تمرکز بر شخصیت «خیبری بن علی الطحان» ـ که در منابع رجالی به غلو، ارتفاع و ضعف متهم شده است ـ درصدد بررسی مجدد اعتبار روایات و آموزه‌های منقول از وی است. </span> <strong><span lang="FA">روش پژوهش</span></strong><span lang="FA">: پژوهش حاضر با بهره‌گیری از دو رویکرد مکمل انجام شده است: نخست، «جریان‌شناسی تاریخی» به‌منظور تحلیل زمینه‌های انتساب خیبری به جریان منسوب به مفضل بن عمر جعفی در کوفه و بررسی میزان تسری اتهام غلو به وی؛ دوم، «سنجش محتوایی روایات» برای ارزیابی مضامین احادیث منقول از خیبری و مقایسه آن‌ها با روایات دیگر راویان مورد وثوق.</span> <strong><span lang="FA">یافته‌ها</span></strong><span lang="FA">: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد اتهام غلو نسبت‌داده‌شده به خیبری بیش از آن‌که مبتنی بر شواهد مستقیم باشد، ناشی از انتساب او به جریانی خاص است؛ امری که تعمیم آن به وی محل تردید جدی است. افزون بر این، بررسی محتوایی روایات حاکی از آن است که آموزه‌های منقول از خیبری نه‌تنها با رفتارهای غالیانه تعارض دارد، بلکه مضامین مشابه آن در روایات سایر ثقات نیز مشاهده می‌شود.</span> <strong><span dir="RTL" lang="FA">نتیجه‌گیری</span></strong><span dir="RTL" lang="FA">: نتایج تحقیق نشان می‌دهد حتی در فرض عدم پذیرش وثاقت خیبری بن علی، محتوای روایات منقول از او به دلیل عدم تفرد و هم‌سویی با روایات معتبر دیگر، از اعتبار برخوردار است و نسبت غلو و ارتفاع، به‌تنهایی نمی‌تواند موجب تردید در آموزه‌های وی شود.</span> https://kq.meybod.ac.ir/article_3783_1aa3d9c6ce672447e1e5d0f1b5207e85.pdf