دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 16 1 2026 03 21 The Semantics of the Word "Taswīl" in the Holy Qur'ān with a Structuralist Approach معناشناسی واژه «تسویل» در قرآن کریم با رویکرد ساختارگرایی 1 19 3763 10.30512/kq.2025.22096.3955 FA عباس مصلایی پور دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران 0000-0003-1692-4593 طیبه حاجی سلطانی دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران. Journal Article 2024 09 04 <span>A highly effective method for the deeper understanding of the meanings of Quranic words is Quranic semantics. The present study analyzes the word "Taswīl" (<span dir="RTL" lang="FA">تسویل</span>)in the Holy Quran using the structural semantics approach. In this research, initially, the various meanings of the word are investigated in lexicography books. Based on this review, the concept of "Istirkhā’" (laxity and lethargy) is chosen as a more suitable explanation for Taswīl derived from the three main letters of <span dir="RTL" lang="FA">س, و</span>, and <span dir="RTL" lang="FA">ل</span>. The equation of "Taswīl" with "Tazyīn" (embellishment/beautification) in some interpretations and lexical works may be influenced by the concept of "Su'al" –(request/desire). Structural analysis also reveals that "Nafs" (soul) and "Shayṭān" (Satan) are in a syntagmatic relationship (co-occurrence) with Taswīl, and "Im’lā’" (prolongation/respite) is in an intensifying relationship with it. "Nafs" is the most frequent co-occurring term. Furthermore, the words "Taṭwī‘" (making compliant), "Waswasah" (whispering/insinuation), and "Tazyīn" are in a paradigmatic relationship (substitution) with Taswīl. They exhibit a relative synonymy and are in a shared semantic field that includes motivating the performance of a wrong action or sin and reducing internal resistance to it. In the semantic hierarchy, "Waswasah" is the initial stage, "Tazyīn" represents the highest level of motivation, and "Taswīl" and "Taṭwī‘" are in the middle. The unique semantic component of Taswīl that distinguishes it from its substitutes is the minimizing of a great sin and reducing its importance.</span> <strong>هدف</strong>: یکی از واژگان قرآن کریم که در بیان حالات و گرایش­های نفس بیان شده است، واژه «تسویل» است و برخی از مترجمان آن را به تزیین ترجمه کرده‌اند؛ اما به نظر می‌رسد که مؤلفه‌های معنایی این دو واژه متفاوت است و نمی‌توان آنها را معادل دقیق یکدیگر دانست. پرسش اصلی تحقیق این است که معنای واژه «تسویل» در ساخنار معنایی قرآن چیست؟ هدف، تبیین تفاوت‌های معنایی میان این واژه و واژگان جانشین آن در سیاق آیات، با استناد به داده‌های لغت‌نامه‌ای و با رویکردی ساختاری است.<strong>روش پژوهش</strong>: روش اصلی پژوهش، معناشناسی ساختارگرایانه بر پایه‌ی روابط جانشینی و همنشینی است. ابتدا با مراجعه‌ به منابع لغوی، معنای اولیه‌ی «تسویل» به دست آمد. سپس با توجه همزمان به ساختار نحوی و معنایی آیات مشتمل بر واژه «تسویل»، واژگان جانشین و همنشین استخراج گردید. با بررسی ساختاری به همراه توجه به سیاق آیات، معنای «تسویل» در ساختار معنایی قرآن حاصل شد..<strong>یافته‌ها</strong>: در این پژوهش، ابتدا معانی مختلف این واژه در کتب لغت مورد بررسی قرار گرفته و بر این اساس، مفهوم «استرخاء» (سستی و رخوت) به عنوان توضیح مناسب‌تری برای تسویل، بر مبنای ریشه «سَوِلَ» انتخاب شده است. تحلیل ساختاری نشان می‌دهد که «نفس» و «شیطان» در رابطه همنشینی و «إملاء» در رابطه اشتدادی با تسویل قرار دارند و «نفس» پر بسامدترین همنشین آن است. همچنین، واژگان «تطویع»، «وسوسه» و «تزیین» در محور جانشینی با تسویل قرار دارند که با تسویل ترادف نسبی داشته  و در میدان معنایی مشترکی قرار می‌گیرند  که شامل انگیزه‌بخشی برای انجام عمل نادرست و کاهش مقاومت درونی در برابر آن است.<strong>نتیجه‌گیری</strong>: این مطالعه نشان داد که کوچک‌شمردن گناه و مصیبتی بزرگ و پایین‌آوردن اهمیت و بزرگی آن در نظر فرد، مؤلفه معنایی منحصر‌ به ‌فرد تسویل است که آن را از واژگان جانشین خود متمایز می‌سازد. برابر دانستن تسویل با «تزیین» در برخی تفاسیر و کتب لغت می­تواند تحت تأثیر مفهوم «سوْل» به معنای حاجت و درخواست باشد. https://kq.meybod.ac.ir/article_3763_7ba6d33c373fea56b7258003b16c68e5.pdf