دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 15 2 2025 09 23 An analysis of the semantic features of the words “hard work” and “bitterness” in the Holy Quran with an emphasis on conceptual relationships تحلیلی بر مؤلفه‌های معنایی واژگان «محنت و مرارت» در قرآن کریم با تأکید بر روابط مفهومی 67 82 3753 10.30512/kq.2024.21671.3890 FA رحمان عشریه دانشیار گروه تفسیر، دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران. 0000-0001-5558-3221 سیدعبدالرسول حسینی زاده دانشیار گروه علوم قرآن، دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران. 0000-0002-7015-7623 فرشته محمدی دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی قرآن، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران. 0000-0003-1135-5707 Journal Article 2024 05 22 The first step to gain the knowledge of the Quran is to carefully examine the meanings of its words. Recently, with the development of the semantics approach in Quranic studies, a new method has emerged in this field, the purpose of which is to discover the meanings of hidden layers in the verses of the Quran. In fact, in the semantics of any word, it is noteworthy that the given word has conceptual relations with a series of words, which, as a result, share meaning with a series of semantic elements and are different in some cases. For this reason, the method of understanding conceptual components can be used to examine conceptual relationships. The present article uses a descriptive-analytical method to investigate the semantic features of the words ‘hard work’ and ‘bitterness’ in the Holy Quran firstly in the literal senses of these words. Then, the other words that are similar to them are examined. At this stage, by considering hardship and bitterness as the focal point of this field, some words that have the most common components with these words in the Qur'an are introduced and compared. From the result of comparing the words, it is clear that ‘Lughob’ is suffering from hunger, thirst and fatigue, ‘Nasb’ is any type of physical and mental damage, ‘Waseb’ indicates the suffering that leads to happiness with patience, and ‘Kadh’ indicates a lack. <strong>هدف</strong>: معناشناسی به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخه‌های زبان‌شناسی، به تحلیل مفهومی واژگان و روابط بین آن‌ها می‌پردازد. در زمینه مطالعات قرآنی، این رویکرد به ما کمک می‌کند تا به درک عمیق‌تری از معانی واژگان قرآن دست یابیم. مقاله حاضر به بررسی مؤلفه‌های معنایی واژگان «محنت و مرارت» در قرآن کریم و تحلیل معنایی آنها و واژه‌های مرتبط با آنها در آیات قرآن می‌پردازد.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: این تحقیق به شیوه توصیفی‌ـ تحلیلی با رویکردی قرآنی انجام شده است. ابتدا معانی لغوی واژگان «محنت» و «مرارت» تشریح می‌شود و سپس با تحلیل واژه‌های هم‌معنا و مرتبط با آنها در قرآن، نظیر «لُغُوب»، «ألم»، «نَصَب»، «وَصِب»، «کَدْح»، «کَبَد» و «عَنِت»، روابط مفهومی آنها بررسی می‌شود.<br /><strong>یافته‌ها</strong>: در این پژوهش، واژه‌ها بر اساس معانی و دلالت‌هایشان تجزیه و تحلیل شدند. واژه «لُغُوب» به رنج ناشی از گرسنگی و خستگی اشاره دارد، درحالی‌که «ألم» بر درد و رنج شدید دلالت می‌کند. «نصب» شامل آسیب‌های جسمی و روحی است و می‌تواند بار معنایی مثبت یا منفی داشته باشد. واژه «وَصِب» به تشدید و استمرار رنج‌های دائمی اشاره دارد، ولی «کَدْح» تلاشی است که نتیجه آن می‌تواند منجر به رشد و سعادت شود. واژه «کَبَد» نشانی از سختی‌های زندگی انسانی است که بدون صبر و شکیبایی به تباهی می‌انجامد و «عنت» به سختی‌های ناشی از گناهان ارتباط دارد و نشانگر پیامدهای منفی آن در زندگی انسان است.<br /><strong>نتیجه‌گیری</strong>: مؤلفه‌های معنایی واژگان «محنت و مرارت» نشان می‌دهد که رنج‌ها و دشواری‌ها می‌توانند دو رویکرد مثبت و منفی داشته باشند. واژگانی چون «کدح» و «کبد» به رشد و تکامل انسان کمک می‌کنند، ولی واژه‌هایی مانند «عنت» بر مشکلات و خسارات ناشی از گناهان تأکید دارند. به‌طور کلی، تحلیل تطبیقی این واژه‌ها در قرآن به درک عمیق‌تری از معانی و روابط مفهومی آنها منجر می‌شود که در جایگاه شناخت بیشتر از آموزه‌های دینی و اخلاقی قرآن اهمیت بسیاری دارد. https://kq.meybod.ac.ir/article_3753_258e130476290221f597c56d351224b6.pdf