دانشگاه میبد دو فصلنامه کتاب قیم 2251-6026 15 2 2025 09 23 The Prophet's first interactions with the People of the Book based on the dating and audience of Surah Qalam بازسازی تعاملات پیامبر اکرم(ص) با اهل کتاب بر پایه تاریخ‌گذاری و مخاطب‌شناسی سوره قلم 103 124 3730 10.30512/kq.2024.21707.3898 FA الهام آقا دوستی دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-9861-3491 امیر احمدنژاد استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2024 05 29 Although the dating of Surah Qalam indicates differences among the commentators who consider it Meccan or Meccan-Madani, there is almost no difference between them about the audience of this surah. Everyone agrees on the issue that the audience of this surah are the polytheists of Mecca. They even consider the revelation of the verses that introduce exceptions and civility to be related to the polytheists of Mecca. Meanwhile, the collection of words in the field of literature, as well as the reference to the two stories of "Ashab al-Jannah" and "Saheb Al-Hout", which are related to the People of the Book, indicate the presence of another group of audience alongside the polytheists of Mecca. Using the method of historical reconstruction, the audience analysis of Surah Qalam provides information about the audience of this Surah, which has been neglected by commentators and Quran scholars. The findings of this research indicate that Jews from the Namousian sect werr present next to the polytheists of Mecca as the secondary audience of this surah. The words of this surah, which is about writing, the story of the owners of the garden, which refers to the people of the book, the intertextuality of the story of the owner of Al-hout with the Torah, and the consistency of the middle verses of this surah with the People of the Book all confirm the presence of this minority in the first verses of revelation in Mecca, and there are signs of the Prophet's interaction with them. <strong>هدف</strong>: هدف مقاله حاضر شناسایی مخاطبان سوره قلم و تاریخ‌گذاری این سوره است و در راستای تحقق این هدف به دلیل عدم اشاره معنادار منابع تفسیری و روایی به شناسایی مخاطب، با در پیش گرفتن روشی که داده‌های خود را از طریق تکیه بر متن به دست می‌آورد، به فرضیه‌سازی می‌پردازد.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: این روش که در تفاسیر گذشته به شکل پراکنده و در تحقیقات معاصر به صورت مدون مورد توجه قرار گرفته، روش بازسازی تاریخی مبتنی بر متن است.<br /><strong>یافته‌ها</strong>: یافته‌های این پژوهش نشان داد که مفاهیمی چون تکذیب، مداهنه، اتهام جنون، و دعوت به صبر، با شرایط آغازین دعوت پیامبر سازگار نیست. این مفاهیم زمانی معنا پیدا می‌کنند که دعوت علنی شده و مخالفت‌ها شدت یافته باشد. علاوه بر آن با استناد به فهرست‌های نزول روایی و تحلیل‌ مفسران نزول سوره قلم در سال‌های پنجم تا دهم بعثت پیشنهاد می‌شود. در راستای تاریخگذاری این سوره، مسئله گسست یا پیوستگی نزول آیات نیز مطرح شد. تحلیل سیاق، موسیقی آوایی آیات، و نبود شواهد معتبر، گسست نزول این سوره را رد و وحدت ساختاری و محتوایی سوره، نزول پیوسته آن را تأیید می‌کند. از دیگر یافته های این پژوهش شناسایی مخاطب سوره قلم است که طی آن برخلاف دیدگاه رایج که مشرکان مکه را تنها مخاطبان سوره می‌داند، شواهدی از حضور یهودیان - به‌ویژه از فرقه ناموسیان - در مکه ارائه می‌شود. این شواهد شامل اشاره به داستان «صاحب الحوت» و «اصحاب الجنة»، واژگان مرتبط با کتابت و بینامتنیت داستان «صاحب الحوت» با کتاب یونس نبی در عهد عتیق است. <br /><strong>نتیجه‌گیری</strong>: مقاله حاضر با رد دیدگاه‌های سنتی درباره زمان نزول و مخاطبان سوره قلم، نشان می‌دهد که این سوره در دوران میانی تا پایانی مکی و در شرایط تنش‌آلود میان پیامبر و مخالفان نازل شده است. همچنین، مخاطبان آن تنها مشرکان نیستند، بلکه گروهی از اهل کتاب نیز در دایره خطاب قرار دارند. https://kq.meybod.ac.ir/article_3730_d8c24ca8f23c562a5600876ca2a550ce.pdf